Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

अथ रात्र्यां व्यतीतायामुदिते सूर्यमण्डले । वक्त्रे तां गुटिकां कृत्वा स पुष्पस्तादृशोऽभवत्

atha rātryāṃ vyatītāyāmudite sūryamaṇḍale | vaktre tāṃ guṭikāṃ kṛtvā sa puṣpastādṛśo'bhavat

Puis, la nuit passée et le disque du soleil s’étant levé, l’ayant faite en une petite boulette et l’ayant placée dans sa bouche, Puṣpa devint tel qu’il était (en cet état transformé).

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
रात्र्याम्in the night
रात्र्याम्:
Adhikarana (Location/Time)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
व्यतीतायाम्having passed
व्यतीतायाम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + अति + इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; रात्र्याम् इति विशेषणम्; अर्थः—व्यतीता (having passed)
उदितेhaving risen
उदिते:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउद् + इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सूर्यमण्डले इति विशेषणम्
सूर्यमण्डलेin the sun-disc
सूर्यमण्डले:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य मण्डलम्)
वक्त्रेin the mouth
वक्त्रे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
ताम्that
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
गुटिकाम्a pill/ball
गुटिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुटिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having done)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
पुष्पःPuṣpa
पुष्पः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सः इति समानाधिकरणम्
तादृशःsuch/like that
तादृशः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुष्पः इति विशेषणम्
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)

Type: kshetra

Scene: At dawn, Puṣpa compresses ‘her’ into a small pellet, places it in his mouth, and becomes transformed—an uncanny, symbolic ingestion/metamorphosis scene under the rising sun.

P
Puṣpa
S
Sūrya (sun orb)

FAQs

It depicts the strange consequences of desire and deception—Purāṇic narratives often use such motifs to steer the listener toward repentance and dharmic correction.

Not specified in this verse.

None.