Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 51

जालंधरो हतः संख्ये भज मामधुनानघे । नारद उवाच । इति विष्णोर्वचः श्रुत्वा विषण्णवदनाभवत् । ततो वृंदारिका राजन्कुपिता प्रत्युवाच ह

jālaṃdharo hataḥ saṃkhye bhaja māmadhunānaghe | nārada uvāca | iti viṣṇorvacaḥ śrutvā viṣaṇṇavadanābhavat | tato vṛṃdārikā rājankupitā pratyuvāca ha

«Jālaṃdhara a été tué au combat; maintenant, ô irréprochable, accepte-moi.» Nārada dit : Entendant ces paroles de Viṣṇu, son visage s’assombrit. Alors, ô Roi, Vṛndārikā, courroucée, répliqua.

जालंधरःJālandhara
जालंधरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजालंधर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
हतःslain
हतः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (predicate adjective)
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
भजworship
भज:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
माम्me
माम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
अधुनाnow
अधुना:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
अनघेO sinless one
अनघे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअनघ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
नारदःNārada
नारदः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vākyopasaṃhāra (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
वचःwords; speech
वचः:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
विषण्णवदनाwith a dejected face
विषण्णवदना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविषण्ण + वदन (प्रातिपदिक); समासः
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (विषण्णं वदनं यस्याः/या)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kriyā-viśeṣaṇa (Discourse/temporal link)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतदर्थक-अव्यय (ablatival adverb: 'thereupon/from that')
वृंदारिकाVṛndārikā
वृंदारिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृंदारिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन
कुपिताangered
कुपिता:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootकुपित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
indeed
:
Vākyālaṅkāra (Particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)

Nārada (explicit: “nārada uvāca”)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Rājā (unnamed in excerpt)

Scene: A tense court-like scene: Viṣṇu speaks after Jālaṃdhara’s fall; Vṛndā (Vṛndārikā) turns downcast, then rises in anger to reply; Nārada narrates to a king.

J
Jālaṃdhara
V
Viṣṇu
N
Nārada
V
Vṛndārikā (Vṛndā)
K
King (listener)

FAQs

It marks the moment when grief and righteous anger arise from deception and loss, driving the moral consequences that shape the later sanctity of Tulasī.

No specific tīrtha is named in this verse; it is part of the Tīrthamāhātmya narrative arc that sacralizes the tradition around Vṛndā/Tulasī.

No explicit ritual is given in this verse.