Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

श्रीब्रह्मोवाच । न कश्चिच्च जराहीनो विद्यतेऽत्र धरातले । मरणेन विना नैव यस्य जन्म भवेत्क्षितौ

śrībrahmovāca | na kaścicca jarāhīno vidyate'tra dharātale | maraṇena vinā naiva yasya janma bhavetkṣitau

Śrī Brahmā dit : «En vérité, sur cette terre nul n’existe qui soit exempt de vieillesse ; et sans la mort, nul ne peut naître sur le sol».

श्रीvenerable
श्री:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; आदरसूचक-उपपद (honorific)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
कश्चित्anyone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite pronoun)
and/indeed
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
जराहीनःfree from old age
जराहीनः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजरा (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-तत्पुरुषः (जरया हीनः = jarāhīnaḥ); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'कश्चित्' इति विशेषणम्
विद्यतेexists
विद्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदी; अस्त्यर्थे (exists)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (here)
धरातलेon the surface of the earth
धरातले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (धरायाः तलम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
मरणेनby death / with death
मरणेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
विनाwithout
विना:
Sambandha (Exclusion/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; वियोगार्थक उपपद (preposition: without)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis: indeed/only)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (relative pronoun)
जन्मbirth
जन्म:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भवेत्would occur / could be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
क्षितौon earth
क्षितौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

Brahmā

Type: kshetra

Scene: Brahmā speaks with calm authority, stating the cosmic rule: none on earth is without old age; without death, no birth occurs—an austere truth delivered gently.

B
Brahmā
E
Earth (dharā/kṣiti)

FAQs

Cosmic law binds embodied life: birth entails aging and death, even when tapas is great.

No tīrtha is specified in this verse; it is doctrinal instruction within the Tīrthamāhātmya narrative.

None; the verse states a metaphysical constraint on boons and embodied existence.