Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 110

Devanagari script

जनहास्यकरो लोके स्थितस्तत्रैव सर्वदा । पश्यमानो विकारांस्तान्दुःखितः स्वसुतोद्भवान्

Transliteration

janahāsyakaro loke sthitastatraiva sarvadā | paśyamāno vikārāṃstānduḥkhitaḥ svasutodbhavān

Translation

Devenu la risée des gens du monde, il demeura là sans cesse, accablé de douleur en voyant ces difformités nées de sa propre descendance.

Word by Word

• जन-हास्य-करः: causing people’s laughter; a laughingstock
• जन-हास्य-करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जन (प्रातिपदिक) + हास्य (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (जनानां हास्यं करोति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• स्थितः: remaining; staying
• स्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'standing/remaining'

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक) = adverb of place 'there'

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चय/अवधारण) = emphatic particle 'indeed/just'

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक) = adverb 'always'

• पश्यमानः: seeing; observing
• पश्यमानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √पश्य् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ) = present active participle; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'seeing'

• विकारान्: changes; deformities
• विकारान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तान्: those
• तान्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण = demonstrative 'those' (qualifies विकारान्)

• दुःखितः: distressed; sorrowful
• दुःखितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दुःखित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण = 'distressed'

• स्व-सुत-उद्भवान्: arisen from his own son
• स्व-सुत-उद्भवान्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (स्वस्य सुतस्य उद्भवाः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण = qualifies विकारान्

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgara-khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A disgraced ascetic/sage stands amid laughing townspeople; he remains rooted, eyes lowered, watching afflicted/deformed descendants and grieving silently.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma brings social disgrace and inner grief; suffering is intensified when one sees harm manifesting through one’s own family line.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha-name is stated in this verse; it functions as narrative setup within the broader tīrtha-māhātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated here; the verse describes an ongoing condition of humiliation and sorrow.