Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

मुनिरुवाच । न मे गात्रस्वभावो न व्याधिभिश्च सुलोचने । शृणुष्व कारणं कृत्स्नं येनेदृक्संस्थितं वपुः

muniruvāca | na me gātrasvabhāvo na vyādhibhiśca sulocane | śṛṇuṣva kāraṇaṃ kṛtsnaṃ yenedṛksaṃsthitaṃ vapuḥ

Le sage dit : « Ô toi aux beaux yeux, cet état n’est pas la nature de mon corps, et il n’est pas non plus causé par la maladie. Écoute la raison entière par laquelle mon corps en est venu à être ainsi. »

मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक निपात
मेmy, of me
मे:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन
गात्रस्वभावःbodily nature
गात्रस्वभावः:
Karta (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootगात्र + स्वभाव (प्रातिपदिक); गात्र-स्वभाव (समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषः (गात्रस्य स्वभावः)
nor/not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक निपात
व्याधिभिःby diseases
व्याधिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
सुलोचनेO beautiful-eyed one
सुलोचने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु + लोचन (प्रातिपदिक); सु-लोचन (समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः (सुन्दरं लोचनं यस्याः)
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (शृणु + स्व)
कारणम्cause, reason
कारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
कृत्स्नम्entire, complete
कृत्स्नम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; agrees with ‘कारणम्’
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; relative pronoun
ईदृक्such, like this
ईदृक्:
Kriya-visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootईदृश्/ईदृक् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अव्ययवत्), विशेषण; ‘such’
संस्थितम्has become situated/has come to be
संस्थितम्:
Kriya-visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; agrees with ‘वपुः’
वपुःbody, form
वपुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Muni (the sage)

Type: kshetra

Listener: Rambhā

Scene: The sage regains composure, denies natural constitution or illness, and prepares to narrate the complete cause; Rambhā listens attentively in the sacred grove.

FAQs

Dharma begins with truthful self-assessment: distinguishing physical illness from mental disturbance and then addressing the real cause.

The verse is contextual to a tīrtha-mahātmya chapter, but it does not name a location.

None; it introduces an explanation rather than a rite.