Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

अथ तेन क्वचिद्दृष्टं पदं तस्य पशोः स्फुटम् । अटव्यां भ्रममाणेन परिज्ञातं च कृत्स्नशः

atha tena kvaciddṛṣṭaṃ padaṃ tasya paśoḥ sphuṭam | aṭavyāṃ bhramamāṇena parijñātaṃ ca kṛtsnaśaḥ

Alors, en quelque endroit, il aperçut nettement l’empreinte de cet animal; et, errant dans le bois, il en reconnut entièrement la piste.

athathen
atha:
Sambandha (Sequence/अनन्तर)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तर/आरम्भवाचक-अव्यय (then/now)
tenaby him
tena:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
kvacitsomewhere
kvacit:
Adhikarana (Place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkvacit (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (somewhere)
dṛṣṭamseen
dṛṣṭam:
Kriya (Perception result/क्रियाफल)
TypeAdjective
Root√dṛś (दृश् धातु) + kta (क्त)
Formक्त-कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (padaṃ) seen
padama footprint/track
padam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpada (पद प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here object of ‘seen’
tasyaof that
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम)
Formषष्ठी, एकवचन
paśoḥof the animal
paśoḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpaśu (पशु प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
sphuṭamclearly
sphuṭam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsphuṭa (स्फुट प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of padam)
aṭavyāmin the forest
aṭavyām:
Adhikarana (Place/अधिकरण)
TypeNoun
Rootaṭavī (अटवी प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
bhramamāṇenawhile wandering
bhramamāṇena:
Karana (Accompanying action/करण)
TypeAdjective
Root√bhram (भ्रम् धातु) + śatṛ (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘while wandering’
parijñātamfully recognized
parijñātam:
Kriya (Cognition result/क्रियाफल)
TypeAdjective
Rootpari-√jñā (ज्ञा धातु) + kta (क्त)
Formक्त-कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (it) was fully ascertained
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
kṛtsnaśaḥcompletely
kṛtsnaśaḥ:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootkṛtsnaśaḥ (अव्यय)
Formपरिमाण/सम्पूर्णतावाचक-अव्यय (entirely)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced; narrative voice)

Tirtha: Cāmatkārapura environs (trail-marker locus)

Type: kshetra

Listener: dvija-sattama (implied)

Scene: Close view of clear hoofprints on soft earth; the cowherd crouches, pointing or leaning in, then looks ahead as the trail becomes intelligible.

FAQs

Clarity arises through sustained effort; in māhātmya narratives, the ‘trail’ often leads to a sanctified place and transformation.

Not named in this verse; it continues the approach toward the tīrtha setting.

None.