Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5
Devanagari script
पञ्चवर्षकमात्रस्तु यदा जज्ञे च तत्सुतः । तदा मृत्युवशं प्राप्तः पितृमातृसुदुःखकृत्
Transliteration
pañcavarṣakamātrastu yadā jajñe ca tatsutaḥ | tadā mṛtyuvaśaṃ prāptaḥ pitṛmātṛsuduḥkhakṛt
Translation
Mais lorsque cet enfant n’eut que cinq ans, il tomba sous l’emprise de la Mort, causant à son père et à sa mère une affliction très profonde.
Word by Word
पञ्चवर्षक-मात्रःonly five years old
पञ्चवर्षक-मात्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्षक (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पञ्चवर्षकः एव मात्रः = only five years old)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis particle)
यदाwhen
यदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-सम्बन्धबोधक (temporal conjunction: when)
जज्ञेwas born
जज्ञे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; अजनि/जज्ञे = was born
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
तत्-सुतःhis son
तत्-सुतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (his son)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
मृत्यु-वशम्into the power of death
मृत्यु-वशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मृत्योः वशः = control of death)
प्राप्तःhaving come (to)
प्राप्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः—प्राप्तवान्/गतः (having reached)
पितृ-मातृ-सु-दुःख-कृत्causing great sorrow to (his) father and mother
पितृ-मातृ-सु-दुःख-कृत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + मातृ (प्रातिपदिक) + सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुःख (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पितृमातॄणां सुदुःखं करोति इति); कृत्-प्रातिपदिक ‘कृत्’ (agent noun)
Speaker
Sūta
Visual Art Cues
Scene: A small child of five lies lifeless; the parents, especially the brāhmaṇa father, are struck with grief; the atmosphere is heavy, domestic, and tragic, foreshadowing a journey toward Yama’s realm.
Characters & Entities
U
Upādhyāya (implied)C
child (unnamed)M
Mṛtyu (death, personified)FAQs
Human life is fragile; Purāṇic narratives use grief to turn the mind toward dharma, tīrtha, and divine order.
The episode unfolds within the Dharmarājeśvara-tīrtha narrative context.
None stated in this verse.