Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

ततस्तस्य प्रणामं स कृत्वा ब्राह्मणसत्तमः । व्रीडयाऽधोमुखो भूत्वा ततः प्रोवाच सादरम्

tatastasya praṇāmaṃ sa kṛtvā brāhmaṇasattamaḥ | vrīḍayā'dhomukho bhūtvā tataḥ provāca sādaram

Alors ce brāhmane éminent lui rendit hommage. Le visage baissé par une pudeur humble, il parla ensuite avec respect.

ततःthen
ततः:
Kala-krama (Sequence/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तर्य-बोधक (then)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
प्रणामम्salutation
प्रणामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रणाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कृत्वाhaving made (offered)
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), 'having done/made'
ब्राह्मणसत्तमःthe best of brāhmaṇas
ब्राह्मणसत्तमः:
Karta (Apposition/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootब्राह्मण + सत्तम (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ब्राह्मणानां सत्तमः = best among brāhmaṇas)
व्रीडयाwith shame/modesty
व्रीडया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootव्रीडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अधोमुखःdown-faced
अधोमुखः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधस् + मुख (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (अधः मुखं यस्य/अधोमुखः = down-faced)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), 'having become'
ततःthen
ततः:
Kala-krama (Sequence/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर्य-बोधक
प्रोवाचsaid forth
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उच्/वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सादरम्respectfully
सादरम्:
Riti (Manner/रीति)
TypeIndeclinable
Rootस + आदर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव/क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया एकवचनवत् (adverbial accusative: 'respectfully')

Narrator (contextual)

Type: kshetra

Scene: The eminent brāhmaṇa bows; his head lowered in modest shame, he prepares to speak respectfully, signaling a turning point from tension to reconciliation.

B
Brāhmaṇa

FAQs

Humility and respectful speech are marks of dharma, especially when seeking resolution of past actions.

The broader passage belongs to the Tīrthamāhātmya of the Nāgarakhaṇḍa, but this verse itself does not name a particular tīrtha.

Praṇāma (obeisance) is shown as a dharmic act, though no formal ritual is detailed.