Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

स्थित्वा वर्षशतं प्राज्ञ त्वं शूद्रो धर्मवत्सलः । उपदेशान्बहून्दत्त्वा ज्ञातिभ्यो हितकाम्यया । अपि श्रद्धा विहीनेषु पापात्मसु सदैव हि

sthitvā varṣaśataṃ prājña tvaṃ śūdro dharmavatsalaḥ | upadeśānbahūndattvā jñātibhyo hitakāmyayā | api śraddhā vihīneṣu pāpātmasu sadaiva hi

Ô sage, même si tu vis cent ans en tant que Śūdra, tu demeureras dévoué au dharma. Désireux du bien de tes proches, tu leur donneras de nombreux enseignements, bien qu’ils soient toujours pécheurs et dépourvus de foi.

स्थित्वाhaving remained
स्थित्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having stayed/remained’
वर्ष-शतम्a hundred years
वर्ष-शतम्:
Kala-adhikarana (Time extent/काल)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Acc. sg.); द्विगुः—‘शतं वर्षाणि’ (a hundred years)
प्राज्ञO wise one
प्राज्ञ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन विभक्ति, एकवचन (Voc. sg.)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom. sg.)
शूद्रःa Śūdra
शूद्रः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom. sg.)
धर्म-वत्सलःdevoted to dharma
धर्म-वत्सलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—‘धर्मे वत्सलः’ (fond of dharma)
उपदेशान्instructions/teachings
उपदेशान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Acc. pl.)
बहून्many
बहून्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Acc. pl.)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having given’
ज्ञातिभ्यःto (your) relatives
ज्ञातिभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootज्ञाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, बहुवचन (Dat. pl.)
हित-काम्ययाwith the wish for (their) welfare
हित-काम्यया:
Hetu (Motive/cause/हेतु)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instr. sg.); तत्पुरुषः—‘हितं कामयते इति’ (desire for their welfare)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (even/also)
श्रद्धाfaith
श्रद्धा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom. sg.)
विहीनेषुamong the faithless
विहीनेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविहीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (Loc. pl.); ‘in those who are devoid (of faith)’
पापात्मसुamong sinful people
पापात्मसु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (Loc. pl.); कर्मधारयः—‘पापः आत्मा यस्य’ (sinful-souled persons)
सदाalways
सदा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/adverb of time)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/emphasis)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; हेतौ/पादपूरण—‘indeed/for’)

Śrī Bhagavān (contextual)

Listener: the petitioner/Dharmarāja (contextual)

Scene: A humble yet radiant dharmic teacher lives long, offering repeated counsel to wayward relatives; he is shown serving, teaching, and remaining composed amid their skepticism.

J
jñāti (kinsmen/relatives)

FAQs

True dharma expresses itself as patient instruction and goodwill, even toward those who lack faith or act wrongly.

The Hāṭakeśvara-kṣetra context frames these teachings as part of the sanctified history associated with Dharmarājeśvara.

No formal rite; the “prescription” is ethical—teaching and guiding others for their benefit.