Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

दृष्ट्वा लोप्त्रं तदग्रस्थं तमूचुर्मुनिपुंगवम् । मार्गेणानेन चायातो लोप्त्रहस्तो मलिम्लुचः । ब्रूहि शीघ्रं महाभाग केन मार्गेण निर्गतः

dṛṣṭvā loptraṃ tadagrasthaṃ tamūcurmunipuṃgavam | mārgeṇānena cāyāto loptrahasto malimlucaḥ | brūhi śīghraṃ mahābhāga kena mārgeṇa nirgataḥ

Voyant le vase d’eau placé devant lui, ils dirent à ce taureau parmi les sages : « Par ce chemin est venu un brigand pervers, tenant le vase d’eau en main. Dis-nous vite, ô bienheureux : par quel sentier est-il sorti ? »

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘having seen’
लोप्त्रम्the loptra
लोप्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोप्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Sambandha
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-समर्थ (in compound), एकवचन
अग्र-स्थम्placed in front
अग्र-स्थम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअग्र (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी: ‘अग्रे स्थितम्’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying लोप्त्रम्)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
मुनि-पुङ्गवम्the foremost of sages
मुनि-पुङ्गवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘मुनीनां पुङ्गवः’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संबोधनार्थे अपि प्रयुज्यते (as epithet)
मार्गेणby the path
मार्गेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
अनेनby this
अनेन:
Viśeṣaṇa
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying मार्गेण)
and
:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
आयातःhas come
आयातः:
Kriyā (Predicative)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used predicatively); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लोप्त्र-हस्तःwith the loptra in his hand
लोप्त्र-हस्तः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootलोप्त्र (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (‘यस्य हस्ते लोप्त्रम्’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying मलिम्लुचः)
मलिम्लुचःthe thief/robber (malimluca)
मलिम्लुचः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमलिम्लुच् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriyā (Command)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (Vocative)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् भागः यस्य); पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन
केनby which
केन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
मार्गेणby the path
मार्गेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
निर्गतःhas gone out/escaped
निर्गतः:
Kriyā (Predicative)
TypeVerb
Rootनिर् + गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used predicatively); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Sūta (narrating); pursuers speaking within the verse

Type: cave

Scene: Pursuers point toward the path and address the serene sage, gesturing at the water-pot placed before him, demanding the robber’s exit route.

M
Māṇḍavya
R
Robber (malimluca/caura)
L
Loptra (water-pot)

FAQs

Social pressure can demand immediate answers, but dharma requires careful speech—especially for one observing a vow.

The incident unfolds at Viśvāmitrī Tīrtha, a ‘sat-tīrtha’ praised as greatly purifying.

No direct ritual is prescribed; the verse sets up the ethical conflict around speech, silence, and protecting life.