Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

विश्वामित्रीयमासाद्य सत्तीर्थं पावनं महत् । पितॄणां तर्पणं चक्रे भास्करं प्रति स व्रती

viśvāmitrīyamāsādya sattīrthaṃ pāvanaṃ mahat | pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ cakre bhāskaraṃ prati sa vratī

Ayant atteint Viśvāmitrī, tīrtha véritable, grand et purificateur, lui, l’observant des vœux, accomplit le tarpaṇa pour les ancêtres, tourné vers le Soleil.

विश्वामित्रीयम्connected with Viśvāmitra
विश्वामित्रीयम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक) + -इय (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तद्धित-विशेषण (विश्वामित्रसम्बन्धि)
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ + सद् (धातु)
Formकृदन्त: ल्यप् (Absolutive/Gerund)
सत्-तीर्थम्the holy/good tīrtha
सत्-तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (सत् तीर्थम्)
पावनम्purifying
पावनम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तीर्थम्)
महत्great
महत्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तीर्थम्)
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
तर्पणम्libation/satiation offering
तर्पणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतर्पण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चक्रेperformed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
भास्करम्the Sun
भास्करम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश अव्यय; दिशाबोधक/सम्बन्धबोधक (towards)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
व्रतीvow-observer/ascetic
व्रती:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeNoun
Rootव्रतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणरूपेण (one observing a vow)

Sūta (contextual)

Tirtha: Viśvāmitrī

Type: tirtha

Listener: Ṛṣayaḥ

Scene: On a bright riverbank, Māṇḍavya stands knee-deep or at the edge, hands cupped in añjali, offering water for ancestors; the Sun disk is prominent in the sky, rays falling on the ford; ritual vessels nearby.

M
Māṇḍavya
V
Viśvāmitrī Tīrtha
P
Pitṛs (ancestors)
B
Bhāskara (Sun)

FAQs

A tīrtha is praised as ‘sat’ (true) and ‘pāvana’ (purifying) when it supports dharmic duties like honoring the Pitṛs.

Viśvāmitrī Tīrtha, associated with the sage Viśvāmitra, is explicitly named and praised as greatly purifying.

Pitṛ-tarpaṇa (ancestral libations), performed bhāskaraṃ prati—facing the Sun.