Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

ख्याता पूणकलानाम सर्वैः समुदितागुणैः । तां दृष्ट्वा पद्मजोऽप्याशु कामस्य वशगोऽभवत्

khyātā pūṇakalānāma sarvaiḥ samuditāguṇaiḥ | tāṃ dṛṣṭvā padmajo'pyāśu kāmasya vaśago'bhavat

Elle était renommée sous le nom de Pūṇakalā, parée de toutes les excellences rassemblées. En la voyant, même Padmaja (Brahmā) tomba aussitôt sous l’empire de Kāma.

ख्याताrenowned
ख्याता:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) (कृदन्त)
Formक्त (past passive participle) ‘ख्यात/renowned’, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सा) इत्यस्य विशेषणम्
पूर्णकलानाम्of full accomplishments/arts (i.e., possessing all qualities)
पूर्णकलानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपूर्ण + कला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषार्थः: ‘पूर्णाः कलाः यस्याः/यासाम्’—अत्र ‘पूर्णकलानाम्’ = ‘(सर्व)कलापूर्णानाम्’ इति गुणवाचक-सम्बन्धः
सर्वैःwith all
सर्वैः:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘समुदितागुणैः’ इत्यस्य विशेषणम्
समुदितागुणैःwith excellent/combined qualities
समुदितागुणैः:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Reason/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootसमुदित + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारयः: ‘समुदिताः गुणाः’ (assembled/excellent qualities)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) (कृदन्त)
Formक्त्वा (absolutive/gerund) ‘having seen’
पद्मजःPadmaja (Brahmā)
पद्मजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद्म + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (पद्मात् जायते इति) ब्रह्मा
अपिalso, even
अपि:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अपि=also/even)
आशुquickly
आशु:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘शीघ्रम्/quickly’
कामस्यof Kāma
कामस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वशगःsubjugated, under the sway
वशगः:
Karta-predicative (Subject complement/कर्तृ-विशेष्य)
TypeAdjective
Rootवश + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः: ‘वशं गतः’ (come under control)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Sūta

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (assembly)

Scene: Pūṇakalā is seen; Kāma’s influence spreads so strongly that even Brahmā becomes captivated—an ominous, dramatic turning point in the tīrtha legend.

P
Pūṇakalā
B
Brahmā (Padmaja)
K
Kāma

FAQs

Desire (kāma) can overwhelm even exalted beings; vigilance and dharma are necessary, and later tīrtha-remedies often address such lapses.

The verse is part of the etiological chain within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya that explains the rise of local sacred features and their remedial power.

None; it sets up the narrative conditions for the ensuing curse/remedy account.