Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

तस्माद्वद महाभाग यत्ते कृत्यं करोम्यहम् । परां तुष्टिमनुप्राप्ता तस्माद्ब्रूहि यदीप्सितम्

Transliteration

tasmādvada mahābhāga yatte kṛtyaṃ karomyaham | parāṃ tuṣṭimanuprāptā tasmādbrūhi yadīpsitam

Translation

Ainsi, ô bienheureux, parle : quel devoir tien dois‑je accomplir ? Je suis comblée d’une joie suprême ; dis donc ce que tu désires.

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/सम्बन्धसूचक), अपादानार्थे/हेतौ; ‘तस्मात्’ = ‘अतः/तस्माद् हेतोः’ (therefore)

• वद: speak
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; समासः महा+भाग (कर्मधारय)

• यत्: what (that which)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सम्बन्धे ‘यत्…तत्’ (that which)

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; ‘ते’ = ‘तव’ (your)

• कृत्यम्: duty, task
• कृत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘duty/what is to be done’

• करोमि: I do
• करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• पराम्: supreme, great
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् ‘तुष्टिम्’ प्रति

• तुष्टिम्: satisfaction
• तुष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अनुप्राप्ता: having attained
• अनुप्राप्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनु+प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘having attained’

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात), हेतौ/निष्कर्षे (therefore)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• यत्: what
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘what’

• ईप्सितम्: desired
• ईप्सितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईप्सित (प्रातिपदिक; √आप्/ईप्स्-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् ‘यत्’ प्रति; ‘desired’

Speaker

Kṣetra-devatā (Devī), offering a boon to the king

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant Devī, serene and benevolent, addresses a royal petitioner; the moment is poised—Devī’s boon-offer before the king’s request, with attendants and a sacred landscape hinted in the background.

Characters & Entities

• Kṣetra-devatā (Devī)
• Mahābhāga (king/devotee)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When devotion is complete, divine grace naturally offers assistance—aligning personal aims with dharmic good.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The kṣetra is glorified as a boon-giving sacred domain whose presiding Devī actively aids devotees.

What ritualistic prescription is mentioned?

The result of proper worship is shown: the deity becomes tuṣṭa (pleased) and grants fulfillment (vara/assistance).