Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

एकाहं तव भूपाल होमस्यास्य प्रभावतः । विनिर्गता धरापृष्ठात्क्षेत्रस्यास्याधिपा स्मृता

ekāhaṃ tava bhūpāla homasyāsya prabhāvataḥ | vinirgatā dharāpṛṣṭhātkṣetrasyāsyādhipā smṛtā

Ô roi, en un seul jour, par la puissance de ce homa, je suis sortie de la surface de la terre, reconnue comme la divinité souveraine qui préside ce kṣetra sacré.

एकone (single)
एक:
Karma (Object complement/कर्मपूरक)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; 'अहम्' इति सह (एकम् अहम्)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (कर्ता), एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
भूपालO king
भूपाल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (भूमेः पालः); पुंलिङ्ग; सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन
होमस्यof the homa
होमस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
प्रभावतःdue to the power/effect
प्रभावतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (अपादान/हेतु), एकवचन; कारणार्थे (because of)
विनिर्गताhave come forth
विनिर्गता:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-निर्-गम् (धातु)
Formभूतकालिक कृदन्त; क्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धराof the earth
धरा:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; 'पृष्ठ' इति विशेष्यस्य
पृष्ठात्from the surface/back
पृष्ठात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (अपादान), एकवचन
क्षेत्रस्यof the sacred place
क्षेत्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
अधिपाthe presiding lord
अधिपा:
Vidhāna (Predicate nominative/विधेय)
TypeNoun
Rootअधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता/विधेय), एकवचन
स्मृताam regarded (as)
स्मृता:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formभूतकालिक कृदन्त; क्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (is considered/remembered)

Kṣetra-devatā (Devī), addressing the king

Type: kshetra

Scene: The Goddess, newly emerged, declares her sovereignty over the kṣetra and acknowledges the homa’s power; the king listens in reverent astonishment.

B
Bhūpāla (king)
H
Homa
K
Kṣetra-devatā/Adhipā

FAQs

Purāṇic dharma presents ritual done with faith as efficacious—capable of unveiling the hidden guardianship of a sacred place.

The chapter’s kṣetra is glorified as having an identifiable adhipā (presiding deity) who can manifest due to worship.

Homa is highlighted as the effective rite whose prabhāva brings about divine manifestation.