Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

देव्युवाच । निष्कामो वा सकामो वा संध्यां स्त्रीसंज्ञितामिमाम् । यत्त्वं नमसि देवेश तन्मे दुःखं प्रजायते

devyuvāca | niṣkāmo vā sakāmo vā saṃdhyāṃ strīsaṃjñitāmimām | yattvaṃ namasi deveśa tanme duḥkhaṃ prajāyate

La Déesse dit : Que ce soit sans désir ou avec désir, lorsque tu te prosternes devant cette Sandhyā dont on parle comme d’une femme, ô Seigneur des dieux, la peine naît en moi.

देवीthe goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्
निष्कामःdesireless
निष्कामः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिः + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नञ्/निः-पूर्वक-तत्पुरुषः (desireless)
वाor
वा:
Avyaya (Disjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
सकामःdesirous
सकामः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (with desire)
वाor
वा:
Avyaya (Disjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
सन्ध्याम्Sandhyā (twilight rite/personified)
सन्ध्याम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
स्त्रीसंज्ञिताम्designated as a woman
स्त्रीसंज्ञिताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्त्री + संज्ञित (प्रातिपदिक; √ज्ञा)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कृदन्त-विशेषण; तत्पुरुषः (स्त्री-संज्ञया संज्ञिता)
इमाम्this
इमाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
यत्that (because)
यत्:
Avyaya (Connector/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (yad-arthaka), ‘because/that’ (correlative with तत्)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
नमसिbow to
नमसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd), एकवचनम्
देवेशO Lord of gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
मेto me / for me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी-एकवचनम् (Genitive/Dative Singular)
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रजायतेarises
प्रजायते:
Kriya (Arising/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; उपसर्गः प्र-

Pārvatī (Devī)

Tirtha: Sandhyā (personified junction-time)

Type: kshetra

Listener: Deveśa (Śiva)

Scene: Devī speaks with pained dignity, questioning why Śiva bows to Sandhyā personified as a woman; Śiva listens, composed yet concerned.

P
Pārvatī (Devī)
Ś
Śiva (Deveśa)
S
Sandhyā

FAQs

It highlights the tension between symbolic personifications in ritual and personal emotion—inviting clarification of true devotional intent.

No specific tīrtha is named in this verse; it supports the broader māhātmya discourse on Sandhyā practice.

The act referenced is bowing/saluting during Sandhyā (Sandhyā-vandana), though the verse itself is an objection rather than an instruction.