Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

याज्ञवल्क्य उवाच । न होमांतं विना मन्त्रः स्फुरते पार्थिवोत्तम । अभिषेकविधौ प्रोक्तो यः पूर्वं पद्मयोनिना । तस्मान्नाहं करिष्यामि तव यद्वै हृदि स्थितम्

yājñavalkya uvāca | na homāṃtaṃ vinā mantraḥ sphurate pārthivottama | abhiṣekavidhau prokto yaḥ pūrvaṃ padmayoninā | tasmānnāhaṃ kariṣyāmi tava yadvai hṛdi sthitam

Yājñavalkya dit : Ô meilleur des rois, sans achever le rite par le homa, le mantra ne manifeste pas sa puissance véritable. Ce mantra du rituel d’abhiṣeka fut jadis enseigné par le Né du Lotus (Brahmā). Aussi ne ferai-je pas ce qui n’est que désir arrêté dans ton cœur.

याज्ञवल्क्यःYājñavalkya
याज्ञवल्क्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
not
:
Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
होम-अन्तम्the end of the homa (oblation-rite)
होम-अन्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (होमस्य अन्तः)
विनाwithout
विना:
Apadana (Ablative sense/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअपादानार्थक-अव्यय/उपपद (without; governs accusative)
मन्त्रःthe mantra
मन्त्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
स्फुरतेshines forth / becomes effective
स्फुरते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्फुर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
पार्थिव-उत्तमO best of kings
पार्थिव-उत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारय (उत्तमः पार्थिवः)
अभिषेक-विधौin the rite/procedure of consecration
अभिषेक-विधौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअभिषेक (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अभिषेकस्य विधिः)
प्रोक्तःwas spoken/declared
प्रोक्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यःwhich/that (mantra)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (relative pronoun)
पूर्वम्formerly / earlier
पूर्वम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
पद्म-योनिनाby the lotus-born (Brahmā)
पद्म-योनिना:
Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पद्मस्य योनिः)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभूत-प्रयोग (indeclinable causal ‘therefore’)
not
:
Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
करिष्यामिwill do
करिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तवof you / your
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
यत्that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (relative pronoun; here object)
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय/पादपूरण (emphatic particle)
हृदिin (the) heart
हृदि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
स्थितम्situated / abiding
स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Yājñavalkya

Listener: A king (addressed as pārthivottama)

Scene: A composed sage Yājñavalkya addresses a crowned king in a court setting, palm raised in gentle refusal; a small homa-kuṇḍa and ritual vessels indicate the incomplete rite; Brahmā’s lotus iconography appears as a subtle backdrop to signify scriptural authority.

Y
Yājñavalkya
P
Pārthivottama (King)
P
Padmayoni (Brahmā)

FAQs

Sacred rites succeed through correct dharmic procedure—mantra and homa together—rather than through forceful intention or worldly pressure.

No tīrtha is explicitly named in this verse; it teaches ritual principles within a tīrtha-mahātmya setting.

Mantra efficacy is said to require completion with homa; the abhiṣeka-vidhi is traced to Brahmā as authoritative source.