Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67

सत्यसंध उवाच । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मयासीत्स्थापितं पुरा । लिंगं वृषभनाथस्य तावदस्ति सुपुत्रक

satyasaṃdha uvāca | hāṭakeśvaraje kṣetre mayāsītsthāpitaṃ purā | liṃgaṃ vṛṣabhanāthasya tāvadasti suputraka

Satyasaṃdha dit : Dans le kṣetra sacré de Hāṭakeśvara, jadis j’ai établi un liṅga de Vṛṣabhanātha ; il s’y trouve encore, mon cher fils.

सत्यसंधःSatyasaṃdha (a person named/epithet)
सत्यसंधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्यसंध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (सत्यः संधः यस्य/सत्यसंधः)
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
हाटकेश्वरजेin/at (the) Hāṭakeśvara-related
हाटकेश्वरजे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (हाटकेश्वरस्य जातम्/सम्बद्धम्)
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
स्थापितम्installed/established
स्थापितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त (Past Passive Participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्
पुराformerly/earlier
पुरा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
लिङ्गम्liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
वृषभनाथस्यof Vṛṣabhanātha
वृषभनाथस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वृषभस्य नाथः)
तावत्so long/so much
तावत्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/निपात)
Formनिपात/परिमाणवाचक-अव्यय (particle: ‘so much/for that long’)
अस्तिexists/is
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सुपुत्रकO good son!
सुपुत्रक:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + पुत्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (सु-पुत्रकः)

Satyasaṃdha

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (with Vṛṣabhanātha-liṅga)

Type: kshetra

Listener: Supuत्रक (addressed as ‘dear son’; within the royal dialogue)

Scene: An aged king Satyasaṃdha points toward a venerable Śiva-liṅga in the Hāṭakeśvara sacred field, recalling that he established it long ago; the liṅga bears the aura of Vṛṣabhanātha with Nandin nearby.

S
Satyasaṃdha
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
V
Vṛṣabhanātha
Ś
Śiva-liṅga

FAQs

Establishing and preserving Śiva worship at a kṣetra is presented as enduring dharma that sanctifies a place across generations.

Hāṭakeśvara-kṣetra is highlighted as the locus of the Vṛṣabhanātha liṅga.

Implicitly, the verse points toward liṅga-upāsanā—reverent worship of the established Śiva-liṅga.