Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

अथापश्यत्स वृद्धां स्त्रीं स्तोकसस्यसमन्विताम् । गच्छमानां तथा तेन श्रमेण महतान्विताम् । ततस्तत्सस्यमादाय वस्त्राणि च स निर्दयः । जगाम स्वगृहं हृष्टः पितृभ्यां च न्यवेदयत्

athāpaśyatsa vṛddhāṃ strīṃ stokasasyasamanvitām | gacchamānāṃ tathā tena śrameṇa mahatānvitām | tatastatsasyamādāya vastrāṇi ca sa nirdayaḥ | jagāma svagṛhaṃ hṛṣṭaḥ pitṛbhyāṃ ca nyavedayat

Alors il aperçut une vieille femme portant une maigre réserve de grain, avançant, accablée d’une grande fatigue. Sans pitié, il lui prit ce grain et ses vêtements, rentra joyeux chez lui et en fit le récit à ses parents.

अथthen
अथ:
Adhikarana (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय — अनन्तर/आरम्भसूचक (then/now)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/imperf.), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘saw’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘he’
वृद्धाम्aged
वृद्धाम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — विशेषण (old/aged)
स्त्रियम्woman
स्त्रियम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — कर्म (woman)
स्तोकसस्यसमन्विताम्having a little grain
स्तोकसस्यसमन्विताम्:
Karma-samānādhikaraṇa (Object complement)
TypeAdjective
Rootस्तोक + सस्य + समन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (स्तोकं सस्यं यस्याः/स्तोकसस्येन समन्विता), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘endowed with a little grain’
गच्छमानाम्going
गच्छमानाम्:
Karma-samānādhikaraṇa (Object complement)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘going’
तथाalso/thus
तथा:
Sambandha (Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय — प्रकारवाचक (thus/also)
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन — ‘by that/with that’ (refers to her)
श्रमेनwith fatigue
श्रमेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — करण/हेतु (with exertion)
महताgreat
महता:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन — विशेषण (great)
अन्विताम्endowed (with)
अन्विताम्:
Karma-samānādhikaraṇa (Object complement)
TypeAdjective
Rootअन्वि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘endowed/possessed’
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Context/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय — तदनन्तरम्
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — विशेषण (that)
सस्यम्grain
सस्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — कर्म (grain/crop)
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभावकृदन्त (gerund), ‘having taken’
वस्त्राणिclothes
वस्त्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन — कर्म (clothes)
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
Formअव्यय — समुच्चय
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘he’
निर्दयःmerciless
निर्दयः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootनिर्दय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — विशेषण (merciless)
जगामwent
जगाम:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘went’
स्वगृहम्to his own house
स्वगृहम्:
Gati-karma (Destination)
TypeNoun
Rootस्व + गृह (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (स्वस्य गृहं), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — गन्तव्य (to his own house)
हृष्टःdelighted
हृष्टः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootहृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘delighted’
पितृभ्याम्to (his) two parents
पितृभ्याम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th)/पञ्चमी (5th), द्विवचन — सम्प्रदान (to the two parents)
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
Formअव्यय — समुच्चय
न्यवेदयत्informed
न्यवेदयत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वेद् (धातु)
Formलङ्-लकार (भूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘informed/told’

Narrator (specific speaker not stated in the provided excerpt)

Scene: On a dusty path, an elderly woman stooped under a small sack of grain; Lohajaṅgha seizes the sack and her garments; her hands reach out in shock; he turns away with grim resolve that shifts into misguided relief as he heads home.

FAQs

Need does not sanctify cruelty: taking from the helpless is adharma and becomes the seed of further downfall until corrected by holy association.

No tīrtha is named in this verse; it is part of the moral narrative that later connects to pilgrimage and sages.

None; the verse depicts wrongdoing (theft) rather than a rite.