Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 50

तस्मात्स्वर्गेऽथ पाताले मर्त्ये वा त्रिदशेश्वर । कुरुष्वानेनरूपेण स्थितिं मासचतुष्टयम् । येन न स्यात्प्रतिज्ञाया हानिर्मम सुरेश्वर

tasmātsvarge'tha pātāle martye vā tridaśeśvara | kuruṣvānenarūpeṇa sthitiṃ māsacatuṣṭayam | yena na syātpratijñāyā hānirmama sureśvara

Ainsi—que ce soit au ciel, au Pātāla (monde souterrain) ou sur la terre—ô Seigneur des Trente (dieux), demeure en cette même forme durant quatre mois, afin que mon vœu ne soit point rompu, ô Souverain des dieux.

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपातार्थ: therefore)
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/प्रस्तावार्थक: then/and now)
पातालेin the netherworld
पाताले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
मर्त्येin the mortal world
मर्त्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्पार्थक)
त्रिदशेश्वरO lord of the thirty gods
त्रिदशेश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootत्रिदश + ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘त्रिदशानाम् ईश्वरः’
कुरुष्वdo, make
कुरुष्व:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अनेनby this
अनेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
रूपेणin the form
रूपेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
स्थितिम्a stay, residence
स्थितिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
मासचतुष्टयम्a set of four months
मासचतुष्टयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमास + चतुष्टय (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘मासानां चतुष्टयम्’ (four-month period)
येनby which, so that
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; सम्बन्धे ‘by which/so that’
not
:
Pratiṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध)
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
प्रतिज्ञायाःof the promise
प्रतिज्ञायाः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
हानिःloss, breach
हानिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहानि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सुरेश्वरO lord of the gods
सुरेश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर + ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन

Unspecified in the snippet (petition addressed to Indra: Tridaśeśvara/Sureśvara)

Type: kshetra

Scene: The petitioner asks the Lord of the gods to remain in the same form for four months—whether in heaven, underworld, or earth—so the petitioner’s vow is not violated; cosmic three-tiered backdrop with Śiva central.

T
Tridaśeśvara (Indra)
S
Svarga
P
Pātāla
M
Martya

FAQs

Pratijñā (a vow) is sacred; when obstacles arise, one seeks righteous means and divine support to preserve dharma.

The context is the same sacred region where seasonal inaccessibility prompts this request; the narrative soon points to Hāṭakeśvara-kṣetra.

A four-month observance is implied—remaining/abiding in a fixed form for four months to uphold a vow.