Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

एतस्मिन्नंतरे तत्र कार्तिकेयः समभ्ययात् । पप्रच्छ च किमेतद्धि देवानां कोपकारणम् । येन कालुष्यतां प्राप्तं दिक्चक्रं सकलं मुने च । नारद उवाच । एतेषां सांप्रतं स्कन्द मया वार्ता निवेदिता । त्रैलोक्यं दानवैः सर्वैर्यथा नीतं मदोत्कटैः

etasminnaṃtare tatra kārtikeyaḥ samabhyayāt | papraccha ca kimetaddhi devānāṃ kopakāraṇam | yena kāluṣyatāṃ prāptaṃ dikcakraṃ sakalaṃ mune ca | nārada uvāca | eteṣāṃ sāṃprataṃ skanda mayā vārtā niveditā | trailokyaṃ dānavaiḥ sarvairyathā nītaṃ madotkaṭaiḥ

À cet instant, Kārttikeya arriva en ce lieu et demanda : « Ô sage, quelle est donc la cause de la colère des dieux, par laquelle toute la roue des directions est devenue souillée ? » Nārada dit : « Ô Skanda, je viens à l’instant de leur rapporter l’affaire : comment tous les Dānavas, enivrés d’orgueil, ont fait passer les trois mondes sous leur domination. »

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
अन्तरेin the meantime; in the interval
अन्तरे:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'अन्तरे' = 'in the interval/meanwhile'
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक) = adverb 'there'
कार्तिकेयःKārtikeya
कार्तिकेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्तिकेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समभ्ययात्came; approached
समभ्ययात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-अभि-या (धातु)
Formलङ् (परस्मैपद) = Imperfect/Past; प्रथमपुरुष, एकवचन
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-प्रच्छ् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद) = Perfect; प्रथमपुरुष, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) = 'and'
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
हिindeed; for
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; कारण/अवधारण) = particle 'indeed/for'
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
कोपकारणम्cause of anger
कोपकारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोप-कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः = कोपस्य कारणम् (genitive tatpuruṣa)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कालुष्यताम्impurity; turbidity
कालुष्यताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकालुष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भाववाचक = 'turbidity/impurity' (as state reached)
प्राप्तम्has reached; has become
प्राप्तम्:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (कृदन्त; आप् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त) = past participle; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'has been attained/has come to'
दिक्चक्रम्the wheel/circle of directions
दिक्चक्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिक्-चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः = दिशां चक्रम्
सकलम्entire
सकलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् of 'दिक्चक्रम्'
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
नारदःNārada
नारदः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद) = Perfect; प्रथमपुरुष, एकवचन
एतेषाम्of these (them)
एतेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन
साम्प्रतम्now; at present
साम्प्रतम्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रत (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक) = 'now/at present'
स्कन्दO Skanda
स्कन्द:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd/करण), एकवचन
वार्ताnews; account
वार्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निवेदिताreported; informed
निवेदिता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-वेद् (कृदन्त; वेद्/विद् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त) स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि = 'has been reported'
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि-लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः = त्रयाणां लोकानां समाहारः
दानवैःby the Dānavas (demons)
दानवैः:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
सर्वैःall
सर्वैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् of 'दानवैः'
यथाas; how
यथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/प्रकारवाचक) = 'as/how'
नीतम्led; brought to a state
नीतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (कृदन्त; नी धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त) नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि = 'was led/brought'
मदोत्कटैःarrogant with intoxication/pride
मदोत्कटैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमद-उत्कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् of 'दानवैः'; समासः = मदेन उत्कटाः (instrumental tatpuruṣa)

Nārada (explicit: “Nārada uvāca”; with Kārttikeya’s question preceding)

Listener: Skanda (and devas present)

Scene: At the moment the directions are darkened, Kārttikeya arrives—radiant, youthful, spear-bearing—questioning the devas and Nārada about the cause of their anger; Nārada replies, describing daityas’ intoxicated domination of the three worlds.

K
Kārttikeya
S
Skanda
N
Nārada
D
Devas
D
Dānavas
T
Trailokya

FAQs

When arrogance and lawlessness spread, the guardians of dharma must inquire, diagnose the cause, and act to restore balance.

This passage sets narrative context within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; the tīrtha is not specified in this verse.

No ritual instruction appears here; it is a narrative dialogue about the cause of cosmic disturbance.