Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

ततस्तस्य कलत्राणि महेर्ष्यासंश्रितानि च । तस्या नाशार्थमाजग्मुः कोपरक्तेक्षणानि च

tatastasya kalatrāṇi maherṣyāsaṃśritāni ca | tasyā nāśārthamājagmuḥ koparaktekṣaṇāni ca

Alors ses épouses—qui, par jalousie, s’étaient réfugiées auprès du grand ṛṣi—vinrent, les yeux rougis de colère, résolues à provoquer sa perte.

ततःthen
ततः:
Kriya (Adverbial/क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
कलत्राणिwives
कलत्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकलत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्
महेर्षि-आश्रितानिhaving taken refuge with great sages
महेर्षि-आश्रितानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक) + आश्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √श्रि)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (महेर्षीणाम् आश्रितानि = having taken refuge with great sages)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
नाशार्थम्for destruction
नाशार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootनाश (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (purpose) अव्ययीभाववत् प्रयोगः; समासः—चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषः (नाशाय अर्थः)
आजग्मुःthey came
आजग्मुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्
कोपरक्तेक्षणानिwith eyes reddened by anger
कोपरक्तेक्षणानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोप (प्रातिपदिक) + रक्त (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः/कर्मधारयः (कोपेन रक्तानि ईक्षणानि येषाम्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Scene: A group of wives, eyes reddened with anger, advance together toward the human woman, their ornaments and hoods (if Nāgīs) flaring with agitation.

T
Takṣaka
M
Mahārṣi (great sage)
W
wives of Takṣaka

FAQs

Jealousy (īrṣyā) distorts perception and drives harmful action; dharma requires restraint and right intention.

The broader episode leads into Kedārāyatana, whose sanctity is highlighted in this adhyāya.

No explicit ritual is stated in this verse; it sets the narrative cause for later tīrtha-related results.