Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

तस्यापि भगवाञ्छंभुः कालेन महता ततः । संतुष्टो ब्राह्मण श्रेष्ठास्ततः प्रोवाच सादरम्

tasyāpi bhagavāñchaṃbhuḥ kālena mahatā tataḥ | saṃtuṣṭo brāhmaṇa śreṣṭhāstataḥ provāca sādaram

Après un long temps, Bhagavān Śambhu fut lui aussi satisfait de lui. Alors, s’adressant à ce meilleur des brāhmaṇas, Il parla avec une bienveillante grâce.

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठीविभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle: also/even)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
शंभुःŚambhu (Śiva)
शंभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘भगवान्’ इत्यस्य समानाधिकरणम्
कालेनwith time, after a time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
महताgreat, long
महता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; ‘कालेन’ इत्यस्य विशेषणम्
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (thereupon)
संतुष्टःbeing pleased, satisfied
संतुष्टः:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootसम् + तुष् (धातु) (क्त/कृदन्त)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘शंभुः’ इत्यस्य विधेयविशेषणम्
ब्राह्मणO Brahmin
ब्राह्मण:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
श्रेष्ठO best (one)
श्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘ब्राह्मण’ इत्यस्य विशेषणरूपेण सम्बोधनम्
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (thereafter)
प्रोवाचsaid, spoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट्लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
सादरम्respectfully
सादरम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसादर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (with respect)

Narrator (introducing Śiva’s response)

Tirtha: Hāṭakeśvara / Śambhu (manifest presence)

Type: kshetra

Scene: Śambhu appears before the ascetic—radiant, ash-smeared, with matted locks and crescent moon; Citraśarman rises from meditation, hands folded, awe and devotion on his face; the atmosphere glows with divine presence.

Ś
Śambhu (Śiva)

FAQs

Persistent tapas, sustained over time, culminates in divine satisfaction and compassionate instruction from Śiva.

The Hāṭakeśvara-related tīrtha narrative is being advanced; Śiva’s pleasure legitimizes the site’s sanctity in the Māhātmya.

No specific rite is prescribed here; it emphasizes the fruit of long tapas—Śiva’s anugraha.