Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

चित्रशर्मोवाच । एतैः प्राणपरित्यागमारभ्य तदनतरम् । तुष्टिं नीतोऽसि देवश कृत्वा च सुमहत्तपः

citraśarmovāca | etaiḥ prāṇaparityāgamārabhya tadanataram | tuṣṭiṃ nīto'si devaśa kṛtvā ca sumahattapaḥ

Citraśarmā dit : «Dès l’instant où ces hommes commencèrent à abandonner leur vie, aussitôt après, ô Seigneur des dieux, tu fus comblé de satisfaction par l’accomplissement d’une austérité immensément grande.»

चित्रशर्माCitraśarman
चित्रशर्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्रशर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
एतैःby these
एतैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन — instrumental plural
प्राण-परित्यागम्abandonment of life-breaths
प्राण-परित्यागम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण + परित्याग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (प्राणानां परित्यागः)
आरभ्यstarting from, having begun
आरभ्य:
Pūrvakāla-kriyā / Upakrama (Starting from/आरम्भ)
TypeVerb
Rootआ-रभ् (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप् (absolutive) — indeclinable; उपसर्गः आ-; अर्थे ‘आरम्भं कृत्वा/starting from’
तत्that
तत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — used adverbially with अनन्तरम्
अनन्तरम्immediately after
अनन्तरम्:
Kāla-adhikaraṇa (Time adjunct/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः — accusative used adverbially (कालवाचक)
तुष्टिम्satisfaction, pleasure
तुष्टिम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
नीतःled/brought
नीतः:
Karta (Grammatical subject in passive/कर्मणि कर्ता-स्थानी)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formकृदन्तः (क्त/PPP) √नी + क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; असि इति सह कर्मणि प्रयोगः
असिyou are
असि:
Kriyā (Auxiliary/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद
देवशO god
देवश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8th), एकवचन; ‘देव’ इत्यस्य संबोधन-रूपम् (देव + श् sandhi)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — indeclinable; √कृ + क्त्वा
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coordination conjunction)
सुमहत्very great
सुमहत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + महत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् of तपः
तपःausterity, penance
तपः:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Citraśarmā

Type: kshetra

Scene: Citraśarmā speaks assertively, pointing to others’ near-death resolve and claiming Śiva was pleased by ‘great tapas’; the scene juxtaposes ascetic intensity with argumentative tone.

C
Citraśarmā
Ś
Śiva
B
Brāhmaṇas (these men)
T
Tapaḥ (austerity)

FAQs

Austerity can move the divine, but the Purāṇas repeatedly stress that boons must align with virtue and the welfare of the kṣetra.

The local Nāgarakhaṇḍa kṣetra remains the setting; the story explains how divine attention is drawn there through tapas and crisis.

Tapas (austerity) is referenced as the force that pleases the deity, though no specific vrata is detailed in this verse.