Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

तस्य बुद्धिरियं जाता पाताले हाटकेश्वरम् । अत्रानीय ततो भक्त्या पूजयामि दिवानिशम्

tasya buddhiriyaṃ jātā pātāle hāṭakeśvaram | atrānīya tato bhaktyā pūjayāmi divāniśam

Alors naquit en lui cette résolution : «En amenant Hāṭakeśvara depuis Pātāla (le monde souterrain) en ce lieu, je L’adorerai avec bhakti, jour et nuit.»

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (सन्दर्भतः), षष्ठीविभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम
बुद्धिःthought, intention
बुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
इयम्this
इयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम; बुद्धेः विशेषणम्
जाताarose, was born
जाता:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) (क्त/कृदन्त)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (past participle); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘बुद्धिः’ इत्यस्य विधेयविशेषणम्
पातालेin Pātāla (netherworld)
पाताले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्
हाटकेश्वरम्Hāṭakeśvara (Lord of Hāṭaka)
हाटकेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) = हाटक + ईश्वर
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; तत्पुरुषसमासः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
अत्रhere
अत्र:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचकक्रियाविशेषणम् (adverb of place)
आनीयhaving brought
आनीय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ + नी (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive)
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; तदर्थे (thereafter/from there) क्रियाविशेषणम्
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्
पूजयामिI worship
पूजयामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलट्लकारः (Present), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्
दिवानिशम्day and night, continually
दिवानिशम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदिवानिश (अव्यय-प्रातिपदिक) = दिवा + निशा
Formअव्ययम्; द्वन्द्वसमासः; कालवाचकक्रियाविशेषणम् (adverb of time)

Narrator (Purāṇic narration; context indicates Citraśarman’s intention is being described)

Tirtha: Hāṭakeśvara (intended local manifestation)

Type: kshetra

Scene: Citraśarman stands in prayerful resolve, hands joined, envisioning Hāṭakeśvara rising from the netherworld; a symbolic vertical axis from Pātāla to the earthly kṣetra, with a faint liṅga radiance emerging.

H
Hāṭakeśvara
P
Pātāla

FAQs

Steady devotion (bhakti) and unwavering worship of Śiva, sustained day and night, is presented as the ideal resolve.

The passage points to the Hāṭakeśvara sacred setting (tīrtha/temple site) where the liṅga is to be worshipped, framed as a local Sthala Māhātmya within Nāgarakhaṇḍa.

Continuous pūjā (worship) performed with bhakti, “day and night” (divāniśam).