Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

यत्पाताले स्थितं लिंगं ब्रह्मणा संप्रतिष्ठितम् । हाटकेश्वरसंज्ञं तु तदिहायातु सत्व रम्

yatpātāle sthitaṃ liṃgaṃ brahmaṇā saṃpratiṣṭhitam | hāṭakeśvarasaṃjñaṃ tu tadihāyātu satva ram

Que le liṅga qui se tient en Pātāla—établi par Brahmā et nommé Hāṭakeśvara—vienne ici promptement.

यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; सम्बन्धसूचक ‘which/that’
पातालेin Pātāla
पाताले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
स्थितम्situated
स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘situated’
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
संप्रतिष्ठितम्consecrated/established
संप्रतिष्ठितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘well-established/consecrated’
हाटकेश्वरसंज्ञम्named ‘Hāṭakeśvara’
हाटकेश्वरसंज्ञम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर + संज्ञा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समासः—हाटकेश्वरसंज्ञ = ‘having the name Hāṭakeśvara’
तुindeed
तु:
Discourse particle (Nipata/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; विरोध/विशेषार्थ); ‘but/indeed’
तत्that (liṅga)
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘that’
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक); ‘here’
आयातुlet it come
आयातु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सत्त्वम्quickly / with force (uncertain)
सत्त्वम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोगः (सम्बोधन/आशीर्वादार्थे); पाठभेद/संदिग्ध—सम्भवतः ‘सत्वरम्’ इति
रम्(text uncertain)
रम्:
Unclear
TypeVerb
Rootरम् (धातु)
Formपाठसंदिग्धः; सम्भवतः ‘सत्वरम्’ इत्यस्य खण्डितपाठः (ram as separate pada not syntactically fitting)

Citraśarman (continuing)

Tirtha: Hāṭakeśvara

Type: kshetra

Scene: A glowing liṅga in an underworld cavern, set upon a pedestal, with Brahmā’s earlier consecration implied via lotus and four-faced iconography; Citraśarman invokes it to come swiftly to the surface realm.

B
Brahmā
H
Hāṭakeśvara
P
Pātāla

FAQs

The sanctity of a liṅga is tied to divine and cosmic lineage (Brahmā’s installation) and to the devotee’s intent to bring that sanctity into the human realm.

Hāṭakeśvara is explicitly named; the verse supports the origin-glory of the Hāṭakeśvara shrine/tīrtha in the Nāgarakhaṇḍa.

It implies the transfer/manifestation and subsequent installation of the Hāṭakeśvara liṅga at the local sacred site.