Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64
Devanagari script
काये वाऽनुगतो नित्यं तथा ते लक्ष्मणोऽनुजः । न दृश्यते समीपस्थः किमद्य तव राघव
Transliteration
kāye vā'nugato nityaṃ tathā te lakṣmaṇo'nujaḥ | na dṛśyate samīpasthaḥ kimadya tava rāghava
Translation
«Et ton jeune frère Lakṣmaṇa, qui te suit sans cesse comme ton propre corps, ne se voit pas à tes côtés. Quelle en est la raison aujourd’hui, ô Rāghava ?»
Word by Word
कायेin the body/person
काये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Masculine, Locative, Singular
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पबोधक अव्यय — disjunctive particle ‘or’
अनुगतःfollowing, accompanying
अनुगतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनु-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — past participle; लक्ष्मणः इति विशेषण
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् — accusative used adverbially ‘always’
तथाlikewise
तथा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक) — adverb ‘thus/likewise’
तेof you/your
ते:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन — Genitive, Singular
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
अनुजःyounger brother
अनुजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लक्ष्मणः इति समानाधिकरण — Masculine, Nominative, Singular; apposition
नnot
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय — negation particle
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग — Present, 3rd person, Singular; passive ‘is seen’
समीपस्थःstanding nearby
समीपस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमीप + स्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (समीपे स्थितः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; लक्ष्मणः इति विशेषण
किम्why/what
किम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थे क्रियाविशेषणवत् — ‘why/what?’ used adverbially
अद्यtoday/now
अद्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय — adverb of time ‘today/now’
तवof you/your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन — Genitive, Singular
राघवO Raghava (Rama)
राघव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — Vocative, Singular
Speaker
Vānaras
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Vānaras gesture toward the empty space beside Rāma where Lakṣmaṇa would stand; Rāma’s face tightens with restrained grief.
Characters & Entities
R
Rāghava (Rāma)L
LakṣmaṇaFAQs
Dharma is upheld through steadfast companionship; the verse underscores the ideal of loyal service embodied by Lakṣmaṇa.
None explicitly; the narrative remains situated in the Kiṣkindhā sacred region.
None.