Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3
Devanagari script
येन गोत्रभिदा गोत्रा विपक्षा हेलया कृताः । भवेत्कुंठितसामर्थ्यः स कथं गिरिमात्रके
Transliteration
yena gotrabhidā gotrā vipakṣā helayā kṛtāḥ | bhavetkuṃṭhitasāmarthyaḥ sa kathaṃ girimātrake
Translation
«Lui qui, en tant que souleveur de Govardhana, réduisit à néant les clans adverses par simple jeu—comment sa puissance pourrait-elle s’émousser à cause d’une montagne qui n’est qu’une mesure de pierre ?»
Word by Word
येनby whom/whereby
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
गोत्रभिदाby the mountain-splitter (Indra)
गोत्रभिदा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगोत्र + भिद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (gotrasya bhit)
गोत्राःmountains (Gotras)
गोत्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
विपक्षाःhostile/opposing
विपक्षाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying गोत्राः)
हेलयाwith ease/in sport
हेलया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहेला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
कृताःwere made
कृताः:
Kriya (Predicative/क्रियाविशेष)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि (made)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कुण्ठितसामर्थ्यःone whose power is blunted
कुण्ठितसामर्थ्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुण्ठित + सामर्थ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ (kūṇṭhitaṃ sāmartyaṃ yasya)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कथम्how?
कथम्:
Prakara (Manner)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक प्रकारवाचक (interrogative adverb of manner)
गिरिमात्रकेin/at a mere hill
गिरिमात्रके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगिरि + मात्रक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष (gireḥ mātrakam)
Speaker
Unnamed sage (context: speaking to Lopāmudrā)
Characters & Entities
G
Govardhana (Gotra)H
Hari/Kṛṣṇa (implied by gotrabhid)FAQs
For the Divine, even great obstacles are small; apparent crises are often insignificant before supreme power.
Kāśī remains the contextual frame, though this verse uses a Govardhana allusion rather than naming a Kāśī tirtha.
None; it is a theological argument by analogy.