Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 29

पार्वत्युवाच । गगनतलमिलितसलिले प्रलयेपि भव त्रिशूलपरि विधृताम् । कृतपुंडरीकशोभां स्मरहरकाशीं पुरीं यावः

pārvatyuvāca | gaganatalamilitasalile pralayepi bhava triśūlapari vidhṛtām | kṛtapuṃḍarīkaśobhāṃ smaraharakāśīṃ purīṃ yāvaḥ

Pārvatī dit : «Ô Bhava, même lors de la dissolution cosmique, quand les eaux montent jusqu’à la voûte du ciel, allons à Kāśī, la cité portée sur ton trident, rayonnante d’une splendeur de lotus, ô vainqueur de Smara.»

पार्वतीPārvatī
पार्वती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
गगनsky
गगन:
Sambandha (Compound member)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; नपुंसकलिङ्ग; (गगन+तल+मिलित+सलिले)
तलsurface
तल:
Sambandha (Compound member)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; नपुंसकलिङ्ग; (गगनतल...)
मिलितmerged/combined
मिलित:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Root√मिल् (धातु) → मिलित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; (सलिले इत्यस्य विशेषण)
सलिलेin the waters
सलिले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (गगनतलमिलितं सलिलं यस्मिन्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
प्रलयेin dissolution (deluge)
प्रलये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक अव्यय (even/also)
भवO Bhava (Śiva)
भव:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8th), एकवचन
त्रिशूलपरिupon the trident
त्रिशूलपरि:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिशूल+परि (प्रातिपदिक/अव्यय)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययत्वेन प्रयोगः; (त्रिशूले परि = upon/around the trident)
विधृताम्held/supported
विधृताम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि+√धृ (धातु) → विधृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (पुरीम्/काशीम् इत्यस्य विशेषण)
कृतmade/possessing
कृत:
Sambandha (Compound member)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; भूतकृदन्त (क्त); (पुंडरीकशोभा इत्यस्य विशेषणार्थं)
पुंडरीकlotus
पुंडरीक:
Sambandha (Compound member)
TypeNoun
Rootपुण्डरीक (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; नपुंसकलिङ्ग; (पुण्डरीक-शोभा)
शोभाम्beauty/splendour
शोभाम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeNoun
Rootशोभा (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (कृतपुण्डरीकस्य शोभा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (काशीम् इत्यस्य विशेषण)
स्मरहरKāma-destroyer (Śiva)
स्मरहर:
Sambandha (Compound member)
TypeNoun
Rootस्मर+हर (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; पुंलिङ्ग; (स्मरहर+काशी)
काशीम्Kāśī
काशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (स्मरहरस्य काशी); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (पुरीम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
पुरीम्city
पुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
यावःlet us two go / go (you and I)
यावः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद

Pārvatī

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (frame, implied)

Scene: Cosmic flood reaches the sky; yet Kāśī shines like a lotus, held aloft on Śiva’s trident. Pārvatī urges Bhava to go there; Śiva stands as Smarahara, calm amid dissolution.

P
Pārvatī
Ś
Śiva (Bhava, Smarahara)
K
Kāśī (Vārāṇasī)
T
Triśūla (trident)

FAQs

Kāśī is portrayed as transcendently protected by Śiva—spiritually enduring even beyond cosmic cycles.

Kāśī (Vārāṇasī), envisioned as upheld on Śiva’s triśūla during pralaya.

The impulse is pilgrimage (yātrā) to Kāśī; no detailed rite is specified in this verse.