Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा चैव विभावसोः । स्वधा या पितृमुख्यानां सा धेनुर्वरदा सदा

viṣṇorvakṣasi yā lakṣmīḥ svāhā caiva vibhāvasoḥ | svadhā yā pitṛmukhyānāṃ sā dhenurvaradā sadā

Elle qui est Lakṣmī sur la poitrine de Viṣṇu, et elle qui est Svāhā pour le dieu du Feu ; elle qui est Svadhā pour les ancêtres éminents : elle est la vache, toujours dispensatrice de grâces.

viṣṇoḥof Viṣṇu
viṣṇoḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
vakṣasion the chest
vakṣasi:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvakṣas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
she who
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
lakṣmīḥLakṣmī
lakṣmīḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
svāhāSvāhā (oblation-call)
svāhā:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsvāhā (प्रातिपदिक/अव्ययीभूत)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); यज्ञीय-उद्गार/देवता-नाम
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
vibhāvasoḥof Vibhāvasu (Agni)
vibhāvasoḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvibhāvasu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
svadhāSvadhā (pitṛ-offering call)
svadhā:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsvadhā (प्रातिपदिक/अव्ययीभूत)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); पितृयज्ञीय-उद्गार/देवता-नाम
she who
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
pitṛmukhyānāmof the chief Pitṛs
pitṛmukhyānām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + mukhya (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: 'of the foremost among the Pitṛs'; पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
dhenuḥthe cow
dhenuḥ:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootdhenu (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
varadāgranting boons
varadā:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootvara (प्रातिपदिक) + dā (धातु/प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ: 'boon-giving'; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular) — agreeing with धेनु
sadāalways
sadā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Skanda

Scene: Tripartite symbolism around a cow: Viṣṇu with Lakṣmī at the chest, Agni receiving svāhā, and pitṛs receiving svadhā—three ritual worlds converging into the cow as varadā.

V
Viṣṇu
L
Lakṣmī
A
Agni (Vibhāvasu)
S
Svāhā
S
Svadhā
P
Pitṛs
D
Dhenu (cow)

FAQs

The cow is exalted as the unified sacred principle behind prosperity (Lakṣmī), Vedic offering (svāhā), and ancestral rites (svadhā).

The emphasis is theological within Kāśī Khaṇḍa; it supports Kāśī’s dharma-culture of yajña, dāna, and pitṛ-kriyā.

Implicit support for yajña and pitṛ rites: svāhā offerings to Agni and svadhā offerings to pitṛs, alongside honoring the dhenu as their sacred ground.