Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68

यदा सौधाद्विनिर्यायाः पद्मरेखांकितं पदम् । प्राणानां ते यियासूनां तदा तदवलंबनम्

yadā saudhādviniryāyāḥ padmarekhāṃkitaṃ padam | prāṇānāṃ te yiyāsūnāṃ tadā tadavalaṃbanam

Quand tu sors du palais et poses un pied marqué de lignes semblables au lotus, ce pas même devient l’appui de mes souffles vitaux au moment où ils vont s’en aller.

यदाwhen
यदा:
Sambandha (Temporal link/कालसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक — ‘when’
सौधात्from the palace
सौधात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसौध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन — ‘from the palace/mansion’
विनिर्यायाःyou go out
विनिर्यायाः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + निर् + या (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन — ‘you go out’ (काव्ये दीर्घ-आदेशः)
पद्मरेखाlotus-like lines
पद्मरेखा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक) + रेखा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘lotus-lines’
अङ्कितम्marked
अङ्कितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअङ्क् (धातु) → अङ्कित (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘marked/inscribed’ (पदम्-विशेषण)
पदम्footstep/foot
पदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘foot/step’
प्राणानाम्of (my) life-breaths
प्राणानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — ‘of the life-breaths’
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन — ‘of you/your’
यियासूनाम्wishing to depart
यियासूनाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootया (धातु) → यियासु (कृदन्त)
Formकृदन्त (सन्-इच्छार्थक/Desiderative participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — ‘of those wishing to go’ (प्राणानाम् विशेषण)
तदाthen
तदा:
Sambandha (Temporal adverb/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक — ‘then’
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘that’ (अवलम्बनम्-विशेषण)
अवलम्बनम्support
अवलम्बनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअव + लम्ब् (धातु) → अवलम्बन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘support/prop’

Unspecified in excerpt (Kāśīkhaṇḍa narrative voice; speaker not explicit here)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A palace threshold scene: the beloved steps out, revealing a foot with lotus-like lines; the speaker’s prāṇa seems to cling to that footprint as if it alone prevents collapse—high drama of separation.

FAQs

It portrays the beloved’s presence as life-sustaining, using lotus-foot symbolism that often also resonates with devotional (bhakti) imagery.

No specific tīrtha is named in this verse; it remains within the Kāśīkhaṇḍa narrative setting.

None.