Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 240

अतः परं च संस्थानं जाखासणमुदाहृतम् । गोत्रं वै वात्स्यसंज्ञं तु गोत्रजा शीहुरी तथा । प्रवराणि च पंचैव मया तव प्रकाशितम्

ataḥ paraṃ ca saṃsthānaṃ jākhāsaṇamudāhṛtam | gotraṃ vai vātsyasaṃjñaṃ tu gotrajā śīhurī tathā | pravarāṇi ca paṃcaiva mayā tava prakāśitam

Au-delà de cela, un autre établissement est nommé Jākhāsaṇa. Son gotra est véritablement appelé Vātsya, et ceux qui naissent dans ce gotra sont aussi dits Śīhurī. Je t’ai exposé qu’ils ont précisément cinq pravaras.

अतःthereafter, then
अतः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘thereafter/from this’)
परम्further, next
परम्:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (adverbial ‘further/next’)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
संस्थानम्settlement/place, institution
संस्थानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
जाखासणम्Jākhāsaṇa (name of a place/seat)
जाखासणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजाखासण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (नाम/स्थाननाम)
उदाहृतम्is declared/mentioned
उदाहृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-आ-हृ (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘उदाहृत’ = has been stated/mentioned
गोत्रम्gotra, lineage
गोत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
वात्स्यसंज्ञम्named Vātsya
वात्स्यसंज्ञम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवात्स्य-संज्ञ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कर्मधारयभावः: ‘वात्स्य’ इति संज्ञा यस्य)
तुbut, however
तु:
Sambandha (Contrast/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
गोत्रजाःthose born in that gotra
गोत्रजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोत्रज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्यतः), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (‘गोत्रात् जाताः’)
शीहुरीŚīhurī (name)
शीहुरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशीहुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम/जनपद/शाखा-नाम)
तथाalso, likewise
तथा:
Sambandha (Addition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘also/likewise’)
प्रवराणिpravaras (ancestral seers)
प्रवराणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत् (indeclinable numeral)
एवindeed, only
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तवof you, to you
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
प्रकाशितम्has been revealed/made known
प्रकाशितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-काश् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘प्रकाशित’ = made known/revealed

Unspecified (narrative voice within Dharmāraṇyakhaṇḍa; likely addressing a king/interlocutor)

Tirtha: जाखासण (Jākhāsaṇa)

Type: kshetra

Scene: A traveler’s view moving ‘beyond’ to Jākhāsaṇa: a path through forest leading to a settlement with a small shrine and a gathering of Brahmanas; five rishi-symbols (pravara) represented as five luminous sages or five sacred fires.

J
Jākhāsaṇa
V
Vātsya-gotra
Ś
Śīhurī
P
Pravara

FAQs

Purāṇic sacred geography preserves dharma through remembered lineages—naming gotra and pravara safeguards ritual identity and continuity.

The verse highlights the settlement of Jākhāsaṇa within the Dharmāraṇya region.

It notes the pravara-count (five), which is relevant for Vedic rites where pravaras are recited for lineage invocation.