Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 14

भयात्कलिविशेषेण अधर्मस्य भयादिभिः । सर्वे देवाः क्षितिं त्यक्त्वा नैमिषारण्यमाश्रिताः

bhayātkaliviśeṣeṇa adharmasya bhayādibhiḥ | sarve devāḥ kṣitiṃ tyaktvā naimiṣāraṇyamāśritāḥ

Par crainte—à cause des terreurs propres à Kali et de l’effroi de l’adharma—tous les devas quittèrent la terre et prirent refuge à Naimiṣāraṇya.

bhayātfrom fear
bhayāt:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootbhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
kali-viśeṣeṇadue to the peculiarity of Kali (age)
kali-viśeṣeṇa:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootkali (प्रातिपदिक) + viśeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः = ‘कलौ विशेषः’
adharmasyaof unrighteousness
adharmasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootadharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
bhayādibhiḥby fears and the like
bhayādibhiḥ:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootbhaya (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः = ‘भयम् आदि यस्य’ (fear etc.)
sarveall
sarve:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
devāḥgods
devāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
kṣitimthe earth
kṣitim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣiti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) = ‘त्यजित्वा’
naimiṣāraṇyamthe Naimiṣa forest
naimiṣāraṇyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnaimiṣa (प्रातिपदिक) + āraṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः = ‘नैमिषे आरण्यम्’ (Naimiṣa forest)
āśritāḥtook refuge (resorted to)
āśritāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootāśrita (कृदन्त; √śri सेवने/आश्रये, उपसर्ग ā-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) प्रयुक्तः विधेय-क्रियावत् = ‘आश्रितवन्तः/आश्रिताः’

Vyāsa

Tirtha: Naimiṣāraṇya

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira (addressed as nṛpa)

Scene: Devas departing the troubled earth, moving toward a luminous forest sanctuary; Naimiṣa shown as a radiant grove with yajña-kuṇḍas, sages, and protective light.

V
Vyāsa
K
Kali-yuga
N
Naimiṣāraṇya
D
Devas

FAQs

In times of adharma, refuge in a sanctified kṣetra (holy forest) and dharmic practice becomes the divine and human safeguard.

Naimiṣāraṇya is explicitly praised as a refuge even for the devas.

No explicit rite is prescribed; the verse emphasizes āśraya (taking refuge) in a sacred place.