Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38

Devanagari script

इत्थं विवस्वतस्तां तु बहुशः पृच्छतो यदा । नाचचक्षे तदा क्रुद्धो भास्वांस्तां शप्तुमुद्यतः

Transliteration

itthaṃ vivasvatastāṃ tu bahuśaḥ pṛcchato yadā | nācacakṣe tadā kruddho bhāsvāṃstāṃ śaptumudyataḥ

Translation

Ainsi, lorsque Vivasvān l’interrogea maintes fois et qu’elle ne le dévoila point, le Resplendissant s’irrita et se prépara à la maudire.

Word by Word

• इत्थम्: thus, in this manner
• इत्थम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• विवस्वतः: of Vivasvat (the Sun)
• विवस्वतः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विवस्वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive); एकवचन

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle: but/indeed)

• बहुशः: many times, repeatedly
• बहुशः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: बहुशः (अव्यय)
• Form: अव्यय; आवृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (adverb: repeatedly)

• पृच्छतः: while (he) was asking
• पृच्छतः: Sambandha (Genitive absolute-like modifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रच्छ् (धातु) → पृच्छत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ); पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive); एकवचन; ‘पृच्छतः’ = ‘(तस्य) पृच्छतः’

• यदा: when
• यदा: Kāla (Temporal marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक सम्बन्धबोधक (temporal conjunction: when)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• आचचक्षे: (he) told, declared
• आचचक्षे: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: चक्ष् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect); प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन; आत्मनेपद

• तदा: then
• तदा: Kāla (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (then)

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: Kartṛ (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध (प्रातिपदिक; कृदन्त from क्रुध्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन

• भास्वान्: Bhāsvān (the Sun)
• भास्वान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भास्वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन

• शप्तुम्: to curse
• शप्तुम्: Prayojana (Purpose infinitive)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (infinitive); ‘to curse’

• उद्यतः: ready, intent (on)
• उद्यतः: Kartṛ (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उद्यत (प्रातिपदिक; कृदन्त from उद्+यम्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन

Speaker

Purāṇic narrator (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Vivasvān, blazing with restrained radiance, confronts Saṃjñā/consort figure who remains silent; the moment freezes at the brink of a curse—raised hand, stern gaze, aura of solar fire.

Characters & Entities

• Vivasvān (Sūrya)
• Chāyā/Saṃjñā context
• Curse (śāpa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Concealment in matters of dharma breeds conflict; truthfulness prevents escalation and harsh consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the impending curse due to non-disclosure.