Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 16

स्थापितः शङ्करस्तत्र नर्मदायां युधिष्ठिर । ततो नागेश्वरं लिङ्गं प्रसिद्धं पापनाशनम्

sthāpitaḥ śaṅkarastatra narmadāyāṃ yudhiṣṭhira | tato nāgeśvaraṃ liṅgaṃ prasiddhaṃ pāpanāśanam

Là, sur la Narmadā, ô Yudhiṣṭhira, Śaṅkara fut établi. De là naquit le Liṅga de Nāgeśvara, célèbre pour anéantir les péchés.

स्थापितःwas established
स्थापितः:
Karta (Subject as participle)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; णिच्-प्रत्ययपूर्वक धातोः क्त (causative PPP: 'having been established')
शङ्करःŚaṅkara
शङ्करः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
नर्मदायाम्in/on the Narmadā
नर्मदायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/हेतुवाचक-अव्यय (then/from there)
नागेश्वरम्Nāgeśvara (Lord of serpents)
नागेश्वरम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनाग + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नागानाम् ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
लिङ्गम्liṅga (emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रसिद्धम्well-known
प्रसिद्धम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रसिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र-सीध्/सिध् धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
पापनाशनम्destroyer of sin
पापनाशनम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपाप + नाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पापस्य नाशनम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

Mārkaṇḍeya (deduced)

Tirtha: Nāgeśvara (Revā/Narmadā-tīra)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: On the Narmadā’s bank stands the newly established Nāgeśvara Liṅga; pilgrims and nāgas gather, the river flowing beside, Śiva’s presence felt as a radiant aura.

Ś
Śaṅkara (Śiva)
N
Nāgeśvara Liṅga
N
Narmadā
Y
Yudhiṣṭhira

FAQs

Śiva’s presence at a tīrtha manifests as a liṅga, making the place a direct means for pāpa-kṣaya (destruction of sin).

Nāgeśvara Liṅga situated on/near the Narmadā, praised as a powerful sin-destroying shrine.

This verse introduces the shrine; ritual prescriptions follow in subsequent verses (e.g., bathing/abhiṣeka).