Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 45

तेन शब्देन महता ह्यारूढो दानवेश्वरः । उवाच च तदा वाक्यं तालमेघो महाबलः

tena śabdena mahatā hyārūḍho dānaveśvaraḥ | uvāca ca tadā vākyaṃ tālamegho mahābalaḥ

Ébranlé par ce grand fracas, le seigneur des Dānavas se dressa ; et alors le puissant Tālamēgha prononça ces paroles.

तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
शब्देनby the sound
शब्देन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
महताgreat
महता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘great’—शब्देन सह विशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) = particle; emphasis/indeed
आरूढःmounted
आरूढः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु) → आरूढ (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘mounted/ascended’
दानवेश्वरःlord of the demons
दानवेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दानवानाम् ईश्वरः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक) = conjunction ‘and’
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण) = temporal adverb ‘then’
वाक्यम्a statement
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तालमेघःTālamegha (name)
तालमेघः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootताल + मेघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (ताल इव मेघः/ताल-मेघः—नाम)
महाबलःmighty/very strong
महाबलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिवत् विशेषणप्रयोगः, परन्तु रूपेण षष्ठी-तत्पुरुषः (महद् बलम् अस्य)

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Āvantya Khaṇḍa narration)

Scene: A daitya-king, Tālamēgha, startled by the conch’s roar, rises/arms himself atop a rampart or from a throne; attendants and warriors rush; banners flutter; the air still vibrates with sound.

T
Tālamēgha
D
Dānaveśvara

FAQs

The arrogant rallying of adharma in response to divine challenge sets the stage for its own defeat.

No explicit tīrtha is praised in this verse; it continues the battle-narrative context.

None.