Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19

Devanagari script

ततो भूमण्डलं दिव्यं पञ्चरत्नसमाकुलम् । दिव्यस्फटिकसोपानं रुक्मस्तंभमनोरमम्

Transliteration

tato bhūmaṇḍalaṃ divyaṃ pañcaratnasamākulam | divyasphaṭikasopānaṃ rukmastaṃbhamanoramam

Translation

Alors je vis un cercle terrestre divin, rempli des cinq gemmes précieuses, avec des degrés célestes de cristal et de ravissantes colonnes d’or.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: देश/क्रमवाचक-अव्यय (from there/then)

• भूमण्डलम्: the earth-disc
• भूमण्डलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूमण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• दिव्यम्: divine, splendid
• दिव्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; विशेषण

• पञ्चरत्न-समाकुलम्: filled with five gems
• पञ्चरत्न-समाकुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्याशब्द-प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + समाकुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; द्विगु-तत्पुरुषपूर्वपद (पञ्चरत्नैः समाकुलम् = filled with five kinds of gems)

• दिव्य-स्फटिक-सोपानम्: having divine crystal steps
• दिव्य-स्फटिक-सोपानम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + स्फटिक (प्रातिपदिक) + सोपान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषसमासः (दिव्यः स्फटिकः यस्य सोपानम्)

• रुक्म-स्तम्भ-मनोरमम्: beautiful with golden pillars
• रुक्म-स्तम्भ-मनोरमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुक्म (प्रातिपदिक) + स्तम्भ (प्रातिपदिक) + मनोरम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (रुक्मस्तम्भैः मनोरमम्/रुक्मस्तम्भयुक्तं मनोरमम्)

Speaker

Narrator (a Brāhmaṇa sage) addressing a king (Nareśvara)

Visual Art Cues

Scene: A radiant circular realm like a jeweled platform: five gems glittering, crystal stairways ascending, golden pillars catching divine light.

Characters & Entities

• Bhūmaṇḍala
• Pañcaratna (five gems)
• Sphaṭika (crystal)
• Rukma (gold)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred vision reveals a higher order of reality—purity and divine beauty mirror spiritual attainment and divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse describes a wondrous realm rather than a terrestrial tīrtha; the Revā Khaṇḍa context remains the larger sacred-geography frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a visionary description of a divine domain.