Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 66

Devanagari script

रवितीर्थं द्विजा हृष्टाः सेवन्ते मोक्षकाङ्क्षया । तीर्थस्यास्य च यत्पुण्यं तच्छृणुष्व नराधिप

Transliteration

ravitīrthaṃ dvijā hṛṣṭāḥ sevante mokṣakāṅkṣayā | tīrthasyāsya ca yatpuṇyaṃ tacchṛṇuṣva narādhipa

Translation

Des brāhmanes, dans la joie, se rendent à Ravitīrtha avec le désir de la délivrance. Ô roi, écoute à présent le mérite attaché à ce gué sacré.

Word by Word

• रवितीर्थम्: Ravi-tīrtha (the Sun’s sacred ford)
• रवितीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रवेः तीर्थम्)

• द्विजाः: Brahmins (twice-born)
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• हृष्टाः: delighted
• हृष्टाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past participle)

• सेवन्ते: they resort to / they serve
• सेवन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सेव् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• मोक्षकाङ्क्षया: with desire for liberation
• मोक्षकाङ्क्षया: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक) + काङ्क्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मोक्षस्य काङ्क्षा)

• तीर्थस्य: of the tīrtha
• तीर्थस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम (correlative)

• शृणुष्व: hear (listen)
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नराधिप: O king
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नराणाम् अधिपः)

Speaker

Unnamed Purāṇic narrator (contextual speaker within Revā Khaṇḍa, addressing a king—Yudhiṣṭhira in nearby verses)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ravitīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Narādhipa (king)

Visual Art Cues

Scene: On the banks of Revā, joyful brāhmaṇas gather at a sun-marked ford; a narrator addresses a king, inviting him to hear the tīrtha’s merit.

Characters & Entities

• Ravitīrtha
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is not merely a place to see—it is a place to ‘resort to’ with mokṣa-intent, yielding spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ravitīrtha, a sacred spot associated with the Revā/Narmadā tradition in Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse broadly commends tīrtha-sevā (devotional visitation) with mokṣa-kāṅkṣā; details follow in subsequent verses.