Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 34

सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन्कलिनावसृष्टे । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा

sarāṃsi nadyaḥ kṣayamabhyupetā ghore yuge'sminkalināvasṛṣṭe | tvaṃ bhrājase devi jalaughapūrṇā divīva nakṣatrapathe ca gaṅgā

Quand survient cet âge terrible, précipité par Kali, lacs et rivières déclinent. Mais toi, ô Déesse, tu resplendis, pleine de flots d’eau, telle la Gaṅgā céleste sur le chemin des étoiles.

सरांसिlakes
सरांसि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
क्षयम्destruction, decline
क्षयम्:
Karma (Object/Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अभ्युपेताःhaving come to (decline)
अभ्युपेताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि+उप+√इ (धातु); उपेत (क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (having reached/entered)
घोरेterrible
घोरे:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; युगे विशेषणम्
युगेin the age
युगे:
Adhikaraṇa (Locus/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कलिनाby Kali
कलिना:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अवसृष्टेreleased, set in motion
अवसृष्टे:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव+√सृज् (धातु); अवसृष्ट (क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; युगे विशेषणम्; क्त-प्रत्ययान्त (let loose/ushered in)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भ्राजसेyou shine
भ्राजसे:
Kriya (Action/State/क्रिया)
TypeVerb
Root√भ्राज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
जलौघपूर्णाfilled with torrents of water
जलौघपूर्णा:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजलौघ+पूर्ण (प्रातिपदिक); घटक: जल (water) + ओघ (flood/stream) + पूर्ण (full)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमास (जलौघेन पूर्णा)
दिविin heaven
दिवि:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
इवlike
इव:
Upamā (Simile-marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
नक्षत्रपथेon the path of stars (Milky Way)
नक्षत्रपथे:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनक्षत्र+पथ (प्रातिपदिक); घटक: नक्षत्र (star) + पथ (path)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमास
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास-सम्बन्धेन 'त्वम् ... गङ्गा' (apposition)

Brāhmaṇas/devotees (addressing Devī Narmadā)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: A cosmic panorama: dried lakes and diminished rivers under a dark Kali-yuga sky, while Revā alone surges bright and full; above, the Milky Way (Akāśa-Gaṅgā) mirrors her as a starry river.

N
Narmadā (Revā)
K
Kali Yuga
G
Gaṅgā

FAQs

Even in Kali Yuga’s decline, the divine tirtha-power of Narmadā remains radiant and sustaining.

The river Narmadā as an enduring tīrtha, praised as ever-flowing and spiritually luminous.

No specific rite is commanded here; the verse establishes Narmadā’s exceptional sanctity in Kali Yuga.