Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

ऊचुस्ते तु समूहेन ब्राह्मणांस्तपसि स्थितान् । अस्माकं स्वामिनः सर्वे तिष्ठन्ते तीर्थमध्यतः । ते प्रस्थाप्या महाभागाः सर्वथैव त्वरान्विताः

ūcuste tu samūhena brāhmaṇāṃstapasi sthitān | asmākaṃ svāminaḥ sarve tiṣṭhante tīrthamadhyataḥ | te prasthāpyā mahābhāgāḥ sarvathaiva tvarānvitāḥ

Alors, d’une seule voix, ils dirent aux brāhmanes établis dans l’austérité : «Tous nos maîtres se tiennent au cœur même du tīrtha. Vous, ô nobles, devez y être dépêchés—à tout prix et sans délai.»

ऊचुःthey said
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
तुbut; indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/समुच्चय-भेदक)
समूहेनtogether; as a group
समूहेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसमूह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
ब्राह्मणान्the brahmins
ब्राह्मणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
तपसिin austerity
तपसि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
स्थितान्standing; abiding
स्थितान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कृदन्त-विशेषण (standing/remaining)
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), बहुवचन; सर्वनाम
स्वामिनःmasters; lords
स्वामिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
तिष्ठन्तेthey stand; remain
तिष्ठन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
तीर्थमध्यतःin/from the middle of the sacred ford
तीर्थमध्यतः:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त) = 'मध्यात्/मध्ये' (from/in the middle); समास: तीर्थस्य मध्य = middle of the ford/sacred place
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
प्रस्थाप्यhaving sent forth; having dispatched
प्रस्थाप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र-स्था (धातु) → प्रस्थाप्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
Formअव्ययीभाव-रूपेण कृदन्त (ल्यप्), 'कृत्वा' अर्थे; अव्यय (having dispatched/sent forth)
महाभागाःgreatly fortunate; noble
महाभागाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (महान् भागः यस्य = very fortunate)
सर्वथाin every way; entirely
सर्वथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
एवindeed; certainly
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चयार्थक निपात)
त्वरान्विताःfilled with haste
त्वरान्विताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वरा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (त्वरया अन्वित = endowed with haste)

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Tirtha: Revā/Narmadā tīrtha (tīrtha-madhya)

Type: ghat

Listener: Bhārata

Scene: A group of messengers or attendants address seated brāhmaṇas in tapas; their hands folded yet urgent, pointing toward the river’s center where their masters wait.

B
Brāhmaṇas
T
Tīrtha
S
Svāminaḥ (masters/lords)

FAQs

The ‘center of the tīrtha’ symbolizes the heart of sanctity—seekers are summoned to move from periphery to direct encounter with the sacred.

The tīrtha connected with Ādityeśvara in the Revā Khaṇḍa, emphasized as having a powerful ‘middle’ or central sanctum.

No explicit ritual is prescribed; brāhmaṇas ‘in tapas’ are referenced, indicating austerity as an ongoing religious discipline.