Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तत्पर्व कीर्तयांश्चक्रुः पद्मकं नाम नामतः । आदित्यस्य दिनं त्वद्य तिथिः पञ्चदशी तथा

Transliteration

tatparva kīrtayāṃścakruḥ padmakaṃ nāma nāmataḥ | ādityasya dinaṃ tvadya tithiḥ pañcadaśī tathā

Translation

Ils proclamèrent cette fête sous le nom de «Padmaka»; et ils dirent : «Aujourd’hui est le jour d’Āditya (dimanche), et la tithi est aussi la quinzième».

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (पर्व)

• पर्व: festival/observance
• पर्व: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• कीर्तयान्: praising/reciting
• कीर्तयान्: Kriya (Conjunct participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय (प्रातिपदिक; वर्तमानकृदन्त-प्रायः)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्यय) 'कीर्तयत्' → कीर्तयन्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'चक्रुः' इत्यनेन सह परस्मैपदी क्रियाविशेषणभावः (while praising)

• चक्रुः: they did/made
• चक्रुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद, perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• पद्मकम्: Padmaka (name)
• पद्मकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद्मक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; नामधेयम्

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशार्थक (particle indicating name)

• नामतः: by name
• नामतः: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नामतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारे/नाम्ना (by name)

• आदित्यस्य: of the Sun
• आदित्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• दिनम्: day
• दिनम्: Kriya (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र विधेय-भावे (as predicate: 'is the day')

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोधार्थक (but/indeed)

• अद्य: today
• अद्य: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (today)

• तिथिः: lunar day (tithi)
• तिथिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पञ्चदशी: fifteenth
• पञ्चदशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चदश (संख्या-प्रातिपदिक) → पञ्चदशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संख्यावाचक-विशेषणम् (तिथिः)

• तथा: thus/also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/एवम् (thus/also)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Padmaka-parva (festival)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of brāhmaṇas formally declare the festival’s name; a scribe or priest points to a pañcāṅga while the sun rises—signifying Āditya-vāra and the fifteenth tithi.

Characters & Entities

• Āditya
• Padmaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma honours sacred time: when tithi and weekday align auspiciously, observances gain special potency.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā-khaṇḍa’s sacred setting, where the Padmaka parva is recognized and celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

Identify and observe the ‘Padmaka’ parva when pañcadaśī tithi coincides with Āditya-vāra (Sunday).