Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

त्रिरात्रं कुरुते योऽत्र शुचिः स्नात्वा जितेन्द्रियः । पक्षं मासं च षण्मासमब्दमेकं कदाचन

trirātraṃ kurute yo'tra śuciḥ snātvā jitendriyaḥ | pakṣaṃ māsaṃ ca ṣaṇmāsamabdamekaṃ kadācana

Quiconque ici, pur, après s’être baigné et avoir maîtrisé ses sens, observe une discipline durant trois nuits—ou une quinzaine, un mois, six mois, voire une année entière—(obtient le mérite proclamé de ce tīrtha).

त्रिरात्रम्for three nights
त्रिरात्रम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; द्विगु-समास (three nights); कर्म/कालपरिमाण
कुरुतेdoes, performs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
शुचिःpure
शुचिः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; विशेषणम् ‘यः’
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive); पूर्वक्रिया (having bathed)
जितेन्द्रियःself-controlled (having conquered the senses)
जितेन्द्रियः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootजित (√जि धातु, क्त-प्रत्यय) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; बहुव्रीहि (whose senses are conquered); विशेषणम् ‘यः’
पक्षम्(for) a fortnight
पक्षम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; कालपरिमाण
मासम्(for) a month
मासम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; कालपरिमाण
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
षण्मासम्(for) six months
षण्मासम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootषट् + मास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; द्विगु-समास (six months); कालपरिमाण
अब्दम्(for) a year
अब्दम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootअब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; कालपरिमाण
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; विशेषणम् ‘अब्दम्’
कदाचनat any time, ever
कदाचन:
Kriya-viseshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: at any time/ever)

Narrator (contextual Purāṇic voice; speaker not explicit in this verse)

Tirtha: Koṭiliṅga

Type: kshetra

Scene: A disciplined pilgrim living by the river/temple precinct, bathing at dawn, seated in meditation with controlled senses, marking days of observance (3 nights to longer periods).

FAQs

Purity, bathing at the tīrtha, and sense-control empower even short observances to yield great religious merit.

A tīrtha within the Revā Khaṇḍa (Narmadā sacred geography) is being praised; the verse refers to it as ‘here’ (atra).

Snāna (ritual bathing) combined with niyama/self-restraint and undertaking a vrata for a chosen duration (3 nights to 1 year).