Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 100

Devanagari script

सत्याधारमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सत्यं सत्येन पालयेत्

Transliteration

satyādhāramidaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam | tasmātsarvaprayatnena satyaṃ satyena pālayet

Translation

Ce monde tout entier—l’immobile et le mobile—repose sur la vérité. C’est pourquoi, de tout effort, il faut garder la vérité par la vérité elle-même.

Word by Word

• सत्याधारम्: having truth as its support
• सत्याधारम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत्य-आधार (प्रातिपदिक: सत्य + आधार)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) इदं/सर्वं/जगत् इति विशेष्यस्य; ‘सत्यं आधारः यस्य’

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) इदम्/जगत् इति विशेष्यस्य

• जगत्: world
• जगत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्थावरजङ्गमम्: immobile and mobile (beings)
• स्थावरजङ्गमम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्थावर-जङ्गम (प्रातिपदिक: स्थावर + जङ्गम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) जगत् इति विशेष्यस्य; ‘स्थावरं च जङ्गमं च’

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: हेतुवाचक-अव्यय (ablatival adverb: therefore/from that)

• सर्वप्रयत्नेन: with all effort
• सर्वप्रयत्नेन: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्व-प्रयत्न (प्रातिपदिक: सर्व + प्रयत्न)
• Form: तृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणवत् (instrumental used adverbially); ‘सर्वेण प्रयत्नेन’ = with all effort

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सत्येन: by truth
• सत्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• पालयेत्: should protect / uphold
• पालयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पाल् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narratorial voice within the Revā Khaṇḍa (speaker not explicit in the verse excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic mandala: mountains, trees, animals, humans, and birds arranged around a central pillar labeled ‘Satya’; the scene conveys stability and moral gravity.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truth is the support of all existence; safeguarding satya in speech and action is a direct form of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) region is the overarching setting, but the verse emphasizes universal dharma rather than a single named shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

A moral prescription is given: exert oneself to preserve truth; it functions as a vrata-like discipline of conduct.