Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

तपस्तपति सोऽत्यर्थं तेन दीर्घतपाः स्मृतः । स तिष्ठति सपत्नीकः ससुतः सस्नुषस्तथा

tapastapati so'tyarthaṃ tena dīrghatapāḥ smṛtaḥ | sa tiṣṭhati sapatnīkaḥ sasutaḥ sasnuṣastathā

Il accomplit les austérités (tapas) avec une intensité extrême ; c’est pourquoi on se souvient de lui comme « Dīrghatapas ». Il y demeure avec son épouse, ses fils et aussi ses belles-filles.

तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
तपतिpractises (penance), performs austerity
तपति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अत्यर्थम्excessively, greatly
अत्यर्थम्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (adverb)
तेनtherefore, by that
तेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (हेतु), एकवचन
दीर्घतपाःDīrghatapā (one of long austerity)
दीर्घतपाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदीर्घ + तपस्/तप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि: दीर्घं तपो यस्य सः
स्मृतःis called/remembered
स्मृतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त) प्रयुक्तः कर्मणि-प्रयोगे; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'स्मृतः' = is called/remembered
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तिष्ठतिresides
तिष्ठति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन
सपत्नीकःwith (his) wife
सपत्नीकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + पत्नी (प्रातिपदिक) + क (तद्धित) / सपत्नीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि: पत्नी अस्ति यस्य सः
ससुतःwith (his) sons
ससुतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि: सुताः सन्ति यस्य सः
सस्नुषःwith (his) daughters-in-law
सस्नुषः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + स्नुषा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि: स्नुषाः सन्ति यस्य सः
तथाalso, likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयवाचक-अव्यय (adverb: 'also/likewise')

Īśvara (Śiva) (deduced from immediate narrative context in Revā Khaṇḍa)

Tirtha: Mandāraka āśrama (within Mandāravana)

Type: kshetra

Scene: Dīrghatapas radiates ascetic energy while seated in austerity; nearby, his wife and family members maintain the āśrama—cooking, tending sacred fire, and serving quietly—showing tapas within a living household.

D
Dīrghatapas

FAQs

Intense and sustained tapas becomes a living identity and sanctifies one’s dwelling, even within a family setting.

Mandāraka within Revā Khaṇḍa, made venerable by the austerities of Dīrghatapas.

None explicitly; the verse highlights austerity and the presence of a dhārmic household in a sacred locale.