Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

प्रत्येकं वा पतन्त्येते मग्ना नरकसागरे । दुर्लभं मानुषं जन्म बहुधर्मार्जितं नृप

pratyekaṃ vā patantyete magnā narakasāgare | durlabhaṃ mānuṣaṃ janma bahudharmārjitaṃ nṛpa

Ô roi, chacun d’eux tombe, englouti dans l’océan de l’enfer. La naissance humaine est difficile à obtenir, acquise seulement par l’accumulation d’un grand dharma.

प्रत्येकम्each one, individually
प्रत्येकम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रत्येकम् (अव्यय/नपुंसक-प्रयोगः)
Formपरिमाण/वितरण-अव्यय (distributive adverb)
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
पतन्तिfall
पतन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
एतेthese (people)
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मग्नाःsubmerged, sunk
मग्नाः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootमग्न (कृदन्त, √मज्ज्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; एते इति विशेषणम्
नरकसागरेin the ocean of hell
नरकसागरे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक) + सागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—नरकस्य सागरः (ocean of hell)
दुर्लभम्rare, hard to obtain
दुर्लभम्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; जन्म इति विशेषणम्
मानुषम्human
मानुषम्:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; जन्म इति विशेषणम्
जन्मbirth
जन्म:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
बहुधर्मार्जितम्earned through many righteous deeds
बहुधर्मार्जितम्:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक) + अर्जित (कृदन्त, √अर्ज्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; जन्म इति विशेषणम्; समासः—बहुभिः धर्मैः अर्जितम् (earned by many dharmic acts)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन

Unspecified (didactic narrator addressing a king; continuity with Yudhiṣṭhira address suggests a Mahābhārata-linked frame)

FAQs

Human birth is a rare, merit-earned opportunity; wasting it through adharma leads to grave suffering.

Indirectly the Revā/Narmadā sacred landscape, since the chapter’s aim is to orient the listener toward purifying dharma and pilgrimage.

No direct ritual is prescribed; the emphasis is on valuing human life and accumulating dharma.