Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

Devanagari script

गते चादर्शनं देवे सोऽपि यक्षो मुदान्वितः । स्थापयामास देवेशं कुण्डलेश्वरमुत्तमम्

Transliteration

gate cādarśanaṃ deve so'pi yakṣo mudānvitaḥ | sthāpayāmāsa deveśaṃ kuṇḍaleśvaramuttamam

Translation

Lorsque le Deva eut disparu de la vue, ce Yakṣa aussi—plein de joie—installa le Seigneur des dieux comme le Liṅga excellent nommé Kundaleśvara.

Word by Word

• गते: when (he/it) had gone
• गते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्; Locative absolute sense (सप्तमी-सम्बन्ध)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अदर्शनम्: disappearance; not being seen
• अदर्शनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; here as event/state in locative-absolute with 'गते' (understood)

• देवे: in/with regard to the god
• देवे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावन/समुच्चयार्थक-अव्यय (also/even)

• यक्षः: the Yakṣa
• यक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• मुदा: with joy
• मुदा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया विभक्तिः, एकवचनम् (instrumental of accompaniment)

• अन्वितः: endowed (with)
• अन्वितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying यक्षः)

• स्थापयामास: he installed/established
• स्थापयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative) → स्थापयति; लिट् (परस्मैपदम्)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; णिजन्त (causative)

• देवेशम्: the Lord of gods
• देवेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (देवानाम् ईशः), पुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• कुण्डलेश्वरम्: Kuṇḍaleśvara
• कुण्डलेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुण्डल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (कुण्डलस्य ईश्वरः), पुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; देवेशस्य विशेषण/नाम

• उत्तमम्: excellent, supreme
• उत्तमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (कुण्डलेश्वरम्)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kundaleśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A joyful yakṣa, after the deity vanishes from sight, installs a radiant Śiva-liṅga named Kundaleśvara beside a sacred waterbody/riverbank; attendants hold ritual vessels and garlands; the atmosphere is auspicious and luminous.

Characters & Entities

• Yakṣa
• Mahādeva (Śiva)
• Kuṇḍaleśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Establishing and honoring Śiva’s symbol (Liṅga) is portrayed as a joy-filled act that anchors divine presence in sacred geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kundaleśvara—presented as a revered manifestation and tīrtha within the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpana (installation of a Śiva-liṅga) is narrated as the foundational sacred act.