Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

रथं महीमयं कृत्वा धुरि तावश्विनावुभौ । अक्षे सुरेश्वरं देवमग्रकील्यां धनाधिपम्

rathaṃ mahīmayaṃ kṛtvā dhuri tāvaśvināvubhau | akṣe sureśvaraṃ devamagrakīlyāṃ dhanādhipam

Ayant façonné le char de la Terre elle-même, il plaça les deux Aśvinī-kumāras au joug; il mit le Seigneur des dieux (Indra) sur l’essieu, et installa le Seigneur des richesses (Kubera) sur la cheville avant du char.

rathamchariot
ratham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
mahīmayammade of earth
mahīmayam:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootmahī+maya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (महीमयः = पृथिवीमयः) विशेषण ratham
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) = having made
dhurion the yoke/pole
dhuri:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdhur (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण (locative)
tauthose two
tau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, द्विवचन; अत्र 'उभौ' इत्यनेन सह प्रथमा-द्विवचन (those two)
aśvinauthe Aśvins (twin gods)
aśvinau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootaśvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), द्विवचन
ubhauboth
ubhau:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootubha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), द्विवचन; विशेषण aśvinau
akṣeon the axle
akṣe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootakṣa (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण (locative)
sureśvaramlord of the gods (Indra)
sureśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsura+īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; तत्पुरुष (सुराणाम् ईश्वरः)
devamthe god
devam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; sureśvaram इत्यस्य अपि विशेष्य
agrakīlyāmon the front pin/peg
agrakīlyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootagra+kīlya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; तत्पुरुष (अग्रे कील्या/कीलिका)
dhanādhipamlord of wealth (Kubera)
dhanādhipam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdhana+adhipa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; तत्पुरुष (धनस्य अधिपः) = कुबेरः

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Purāṇic narration style in Āvantya/Revā context)

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣi audience/pilgrims (contextual)

Scene: A vast chariot formed of Earth—mountains as contours, oceans as inlays—Aśvinī twins at the yoke, Indra enthroned at the axle, Kubera fixed at the front pin like a jeweled fastener.

M
Maheśvara (Śiva)
A
Aśvinī-kumāras
I
Indra (Sureśvara)
K
Kubera (Dhanādhipa)

FAQs

All cosmic powers—earth, healing divinities, sovereignty, and wealth—are shown as instruments within Śiva’s supreme order.

The broader setting is the Revā (Narmadā) sacred region in the Revā Khaṇḍa, though this verse focuses on Śiva’s cosmic preparation rather than a single named ford.

No direct vrata, dāna, or snāna instruction appears here; it is a theological-cosmological depiction.