Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

तेन स स्थापितो देवः स्वनाम्ना भरतर्षभ । तिलादेश्वरसंज्ञां च प्राप लोकादपि प्रभुः

Transliteration

tena sa sthāpito devaḥ svanāmnā bharatarṣabha | tilādeśvarasaṃjñāṃ ca prāpa lokādapi prabhuḥ

Translation

Ô taureau parmi les Bhārata, par lui cette Divinité fut établie et nommée d’après son propre nom ; et le Seigneur devint aussi renommé dans le monde sous le nom de « Tilādeśvara ».

Word by Word

• तेन: by that (by him/it)
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचनम्; करणम् (instrumental)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम्

• स्थापितः: was installed/established
• स्थापितः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच्; स्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगे विधेय-विशेषणम्

• देवः: the deity
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम्

• स्वनाम्ना: by (his) own name
• स्वनाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य नाम = own name); नपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचनम् (नाम्ना)

• भरतर्षभ: O bull among the Bharatas
• भरतर्षभ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधनम्; पुंलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम्; कर्मधारयः (भरतानाम् ऋषभः)

• तिलादेश्वरसंज्ञाम्: the name ‘Tilādeśvara’
• तिलादेश्वरसंज्ञाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक) + अधीश्वर (प्रातिपदिक) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः/समासः (तिलाधीश्वरस्य संज्ञा); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• प्राप: obtained/received
• प्राप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुषः (3rd person) एकवचनम्; परस्मैपदम्

• लोकात्: from the world
• लोकात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे पञ्चमी (5th/पञ्चमी) एकवचनम्; अपादानम् (ablative)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात-अव्ययम् (particle: also/even)

• प्रभुः: the Lord
• प्रभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual deduction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tilādeśvara-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A royal interlocutor addressed as Bharatarṣabha

Visual Art Cues

Scene: A revered patron-sage/king installs a Śiva-liṅga on the bank of Revā; priests perform consecration rites; the shrine receives the name Tilādeśvara as devotees witness the auspicious moment.

Characters & Entities

• Tilādeśvara (Śiva-liṅga/title)
• Īśvara/Prabhu (Śiva, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity is intensified through deity-installation (liṅga-pratiṣṭhā) and the devotee’s lasting relationship with the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Tilādeśvara, a Śaiva sacred spot in the Revā Khaṇḍa’s Narmadā landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Deity installation/establishment (sthāpana) and conferral of a sacred name—key elements of liṅga-pratiṣṭhā tradition.