Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 40

Devanagari script

स्मरणं सोऽतसमये विपाप्मा प्राप्नुयाद्धरेः । इदं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं पितृगुणप्रियम्

Transliteration

smaraṇaṃ so'tasamaye vipāpmā prāpnuyāddhareḥ | idaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ svargyaṃ pitṛguṇapriyam

Translation

Même en un moment inopportun, par le seul souvenir de ceci, il devient sans péché et atteint Hari. Cette glorification accorde renommée et longue vie, donne le ciel, et réjouit les vertus des ancêtres (pitṛs).

Word by Word

• स्मरणम्: remembrance
• स्मरणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन

• अतसमये: at an improper time (untimely)
• अतसमये: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अत + समय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (अतस्य समयः)

• विपाप्मा: free from sin
• विपाप्मा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + पाप्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (सः)

• प्राप्नुयात्: should attain
• प्राप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हरेः: of Hari (Viṣṇu)
• हरेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nominative/Accusative), एकवचन; अत्र प्रथमा (वाक्यविषयः)

• यशस्यम्: fame-giving
• यशस्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यशस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (इदम्)

• आयुष्यम्: life-promoting
• आयुष्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आयुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (इदम्)

• स्वर्ग्यम्: heavenly; leading to heaven
• स्वर्ग्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (इदम्)

• पितृगुणप्रियम्: dear to the virtues of the ancestors / pleasing to the Pitṛs
• पितृगुणप्रियम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पितृ + गुण + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पितॄणां गुणाः; तेषां प्रियम्)

Speaker

Śiva (continued phalaśruti context from Śaṅkara’s statement)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-māhātmya remembrance

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: General devotee/pilgrim

Visual Art Cues

Scene: A devotee, unable to perform rites at the proper time, sits in contemplation remembering Hari and Revā; above, symbols of fame, longevity, heaven, and satisfied ancestors appear as subtle iconographic motifs.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Pitṛs (ancestors)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred remembrance is powerful: even mental recollection of the māhātmya purifies and leads toward divine attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching belongs to the Revā-khaṇḍa, praising the Revā tīrtha tradition and its associated recitation/remembering.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa (remembrance) of the māhātmya, alongside the implied practice of hearing/recitation from the prior verse.