Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

मार्गशीर्षस्य मासस्य कृष्णपक्षे च याष्टमी । सोपवासः शुचिर्भूत्वा लिङ्गं सम्पूरयेत्तिलैः । यथाविभवसारेण गन्धपुष्पैः समर्चयेत्

mārgaśīrṣasya māsasya kṛṣṇapakṣe ca yāṣṭamī | sopavāsaḥ śucirbhūtvā liṅgaṃ sampūrayettilaiḥ | yathāvibhavasāreṇa gandhapuṣpaiḥ samarcayet

Au huitième jour lunaire de la quinzaine sombre du mois de Mārgaśīrṣa, après avoir jeûné et s’être purifié, qu’on comble le Śiva-liṅga de graines de sésame et, selon ses moyens, qu’on l’honore avec parfums et fleurs.

मार्गशीर्षस्यof Mārgaśīrṣa (month-name)
मार्गशीर्षस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमार्गशीर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
मासस्यof the month
मासस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
कृष्णपक्षेin the dark fortnight
कृष्णपक्षे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृष्णपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—कृष्णः पक्षः इति (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
याwhich
या:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (अष्टमी-तिथेः)
अष्टमीthe eighth lunar day (Aṣṭamī)
अष्टमी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्टमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
सोपवासःwith fasting / observing a fast
सोपवासः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-उपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—उपवासेन सह (सह-तत्पुरुष)
शुचिःpure
शुचिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (कर्तुः)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having become’
लिङ्गम्the liṅga (Śiva emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
सम्पूरयेत्should fill/complete
सम्पूरयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+पूर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
तिलैःwith sesame seeds
तिलैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
यथाaccording to
यथा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘according to/as’)
विभवmeans/wealth
विभव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-पूर्वपद-भाव (in compound)
सारेणin proportion/measure
सारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘सार’ = measure/essence; here: ‘in proportion’
यथाविभवसारेणaccording to one’s means
यथाविभवसारेण:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + विभव (प्रातिपदिक) + सार (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; समस्तपदम् अव्ययवत्—‘यथाविभवसारेण’ = यथाविभवम्/यथाशक्ति (according to one’s capacity)
गन्धपुष्पैःwith fragrances and flowers
गन्धपुष्पैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
समर्चयेत्should worship
समर्चयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+अर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā-associated Śiva-liṅga worship)

Type: kshetra

Listener: nareśvara (king)

Scene: A fasting devotee, bathed and pure, stands before a black stone Śiva-liṅga, pouring sesame seeds in a steady stream, then offering fragrant paste and fresh flowers in orderly upacāras.

M
Mārgaśīrṣa
K
Kṛṣṇa-pakṣa Aṣṭamī
Ś
Śiva-liṅga
T
Tilā (sesame)

FAQs

Devotion expressed through purity, restraint (fasting), and sincere worship according to capacity is upheld as powerful dharma.

Within the ongoing Sarpa-tīrtha māhātmya, the verse gives a time-bound Śaiva observance connected to the tīrtha’s merit.

Observe a fast on Mārgaśīrṣa kṛṣṇapakṣa aṣṭamī; maintain śauca (purity); offer sesame to the Śiva-liṅga; worship with fragrance and flowers as per one’s means.