Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 16

यावदालोकते तावत्तद्वनं व्याकुलीकृतम् । वीक्षते मदनाविष्टं दशावस्थागतं जनम्

yāvadālokate tāvattadvanaṃ vyākulīkṛtam | vīkṣate madanāviṣṭaṃ daśāvasthāgataṃ janam

Aussi loin que portait le regard, cette forêt fut mise en tumulte et en trouble ; et l’on voyait les gens saisis par Kāma (le désir), tombés en maintes conditions et états.

यावत्as long as, while
यावत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (correlative adverb: as long as/while)
आलोकतेhe/she looks, beholds
आलोकते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+लोक् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
तावत्so long, then
तावत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/कालवाचक-अव्यय (correlative: so long/then)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (विशेषणरूपेण)
वनम्forest
वनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
व्याकुलीकृतम्made disturbed/agitated
व्याकुलीकृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि+आ+कुल (प्रातिपदिक) → व्याकुली + कृ (धातु) → व्याकुलीकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (made agitated)
वीक्षतेhe/she sees
वीक्षते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
मदन-आविष्टम्possessed by Kāma (love)
मदन-आविष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमदन (प्रातिपदिक) + आविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त; आ+विश् धातु)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (मदनेन/मदनस्य आविष्टम् = possessed by Kāma)
दश-अवस्था-गतम्having reached the ten stages (of love)
दश-अवस्था-गतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक) + अवस्था (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त; गम् धातु)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (दश अवस्थाः गतः/गतं)
जनम्people, person(s)
जनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

Narrator (Purāṇic narrator), by context

Tirtha: Revā-vana (forest tīrtha on Narmadā)

Type: kshetra

Scene: A wide vista of forest as far as the eye reaches, every grove stirred—people in varied emotional states: some laughing, some weeping, some quarrelling, some languid—each marked by Kāma’s influence; wind tosses blossoms like confetti.

M
Madana (Kāma)

FAQs

Unchecked desire agitates both mind and environment; dharma requires mastery over impulses.

The episode belongs to the Gaṅgā-sāgara sacred setting within Revā Khaṇḍa.

None; it is a narrative observation about the spread of desire’s influence.